آموزگـــــــــــــــــــــــار

آموزش صنایع لفظی و معنوی

pic85 — Fri, 13 Nov 2009 05:14:42 GMT

فهرست مندرجات

۱ آرایه‌های لفظی

۲ آرایه‌های معنوی

آرایه‌های لفظی

به آن دسته از آرایه‌های ادبی که از تناسب های آوایی و لفظی میان واژه‌ها پدید می‌آید می‌گویند.

به تکرار یک واج صامت یا مصوت در یک بیت یا عبارت گفته می‌شود به گونه‌ای که طنین آن در گوش بر جای بماند و باعث پیدایش موسیقی آوایی در آن بخش از سخن شود.

مثال

رشته تسبیح اگر بگسست معذورم بدار

دستم اندر ساعد ساقی سیمین ساق بود

(واج آرایی با تکرار صامت /س/)

مثال

خيزيد و خز آريد كه هنگام خزان است

باد خنك از جانب خوارزم وزان است

(واج آرايي با تكرار صامتهاي /خ/ و /ز/)

اين دو حرف به زيبايي بيانگر خزان مي باشند.

قابل ذکر است که واج تکرار شونده می‌تواند صامت یا مصوت باشد. برای مثال:

مثال

خوابِ نوشینِ بامدادِ رحیل

بازدارد پیاده را ز سبیل

که همان طور که مشاهده می کنید تکرار مصوت کوتاه «اِ» در این مصراع تکامل بخش موسیقی درونی است.

مثال

خیال خال تو با خود به خواب خواهم برد

که تا زخال تو خاکم شود عبیر آمیز

مثال

قيامت قامت و قامت قيامت

قيامت مي كند اين قد و قامت

مثال

بر او راست خم كرد و چپ كرد راست

خروش از خم چرخ چاچي بخواست

سجع

سجع در لغت به معنای آواز کبوتر است. در ادبیات هر گاه واژه‌های پایانی دو قرینه کلام در واج یا واج های آخر مشترک باشند آرایه سجع پدید می‌آید و آن دو جمله را مسجع می‌خوانند. معمولا هر قرینه از یک جمله تشکیل می‌شود. اما گاهی نیز یک قرینه از دو یا چند جمله کوتاه پدید آمده است. همچنین در اغلب نمونه‌های نثر مسجع واژه‌های پایانی دو جمله در بیش از یک حرف مشترکند و در واقع هم قافیه می‌باشند.

در گلستان سعدی نمونه‌های فراوانی از ارایه سجع به وضوح دیده می‌شود.

مثال

هر نفسی که فرو می‌رود ممد حیات است و چون بر می‌آید مفرح ذات

(سجع در بین حیات و ذات است)

ترصیع

هر گاه اجرای دو بخش از یک بیت یا عبارت، نظیر به نظیر، هم وزن و در حرف آخر مشترک باشند.

ای منور به تو نجوم جلال

وی مقرر به تو رسوم کمال

آرایه جناس را باید به دو نوع اصلی تقسیم کرد

جناس تام

هر گاه واژه‌ای دو بار در یک بیت یا عبارت به کار رود و هر بار معنایی متفاوت از آن برداشت شود.

خرامان بشد سوی آب روان

چنان چون شده باز یابد روان

(روان در مصراع نخست به معنی جاری و درمصراع دوم به معنی جان و روح است)

جناس غیر تام(ناقص)

هر گاه دو واژه در یکی از موارد آوایی زیر با هم اختلافی جزیی داشته باشند و در یک بیت یا عبارت به کار روند. كه انواع آن جناس ناقص، جناس زايد، جناس مذيّل، جناس مركّب، جناس مفروق، جناس مقرون، جناس متشابه، جناس مطرّف، جناس خط، جناس لفظ و جناس مكرّر هستند كه در مرور زمان به دليل تقسيم بندي زياد در حال كنار گذاشته شدن هستند.

اختلاف دو واژه در صداهایی کوتاه

کند (به کسر م ِ، به ضم م ُ)

که به آن جناس ناقص به حرکت یا جناس محرف نیز می‌گویند فتاده اهلِ مِنی در پی مُنی و آرزو (تفاوت کسره در کلمهٔ اولی با ضمه در کلمه دومی.)

] جناس اختلافی یا جناس ناقص به حرف

هر گاه دو رکن جناس در یکی از حروف با هم اختلاف داشته باشند به آن جناس اختلافی یا جناس ناقص به حرف می‌گویند.. کمند/سمند..آزاد/آزار..زحمت/رحمت..

یک واژه،یک حرف، بیش از دیگری دارد.

خاص و خلاص کام کامل

یک واژه از ترکیب دو واژه دیگر به دست می‌آید.

دل خلوت خاص دلبر آمد

دلبر ز کرم به دل بر آمد

دو واژه از نظر آوایی یکسان اما از نظر املایی متفاوت اند

هر گاه دو رکن جناس در تلفظ و خواندن با یکدیگر یکسان باشند اما در نوشتار با هم متفاوت باشند به آن جناس لفظی می‌گویند.. صبا/سبا..خوان/خان..حیاط/حیات..خیش/خویش...

اختلاف دو واژه در جابه جایی حروف است

بنات، نبات

آرایه‌های معنوی

به ان دسته از آرایه‌هایی که بر پایه تناسب های معنایی واژه‌ها شکل می‌گیرند آرایه معنوی گویند

مراعات نظیر

آوردن دو یا چند واژه در یک بیت یا عبارت که در خارج از آن بیت یا عبارت نیز رابطه‌ای آشنا و خاص میان آنها برقرار باشد

ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند

تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری

(ابر و باد و مه و خورشید و فلک همگی جز عناصر و پدیده‌های طبیعت هستند.)

تضاد

هر گاه دو واژه با معنای متضاد در یک بیت یا عبارت به کار رود آرایه تضاد پدید می‌آید در نومیدی بسی امید است

متناقض‌نما ([۱]Paradox)

هر گاه دو مفهوم متضاد رابه هم نسبت دهیم یا آن دو را در یک چیز جمع کنیم آرایه متناقض‌نما شکل می‌گیردو معمولاً معنایی عمیق و پر مغز در پس آن نهفته است

جامه‌اش شولای عریانی است

(عریانی به شولا نسبت داده شده اما شولا نوعی جامه است و ضد عریانی)

هر گاه در یک بیت یا عبارت بین دو مورد (مثل «الف» و «ب»)رابطه‌ای برقرار کنیم و مثلاً بگوییم«الف»، «ب» است یا «الف»، «ب» را آورد و آن را در بخش دیگری از همان بیت یا عبارت بین آن در مورد همان رابطه را برقرار کرده اما جای ان دو را با هم عوض کنیم آرایه عکس شکل می‌گیرد.

بهرام که گور می‌گرفتی همه عمر

دیدی که چگونه گور بهرام گرفت

لف و نشر

هر گاه دو یا چند جزء از کلام بدون توضیحی در پی هم بیایند (لف) و آن گاه توضیحات مربوط به هر یک در پی هم آورده شوند (نشر)آرایه لف و نشر شکل می‌گیرند.

افروختن و سوختن و جامه دریدن

پروانه زمن، شمع زمن، گل زمن آموخت

(پروانه از من سوختن را، شمع از من افروختن را و گل از من جامه دریدن را آموخت.)

تلمیح (اشاره)

هر گاه با شنیدن بیت یه عبارتی به یاد داستان و افسانه، رویدادی تاریخی و مذهبی یا آیه و حدیثی بیفتیم، بدون آنکه آن موضوع مستقیماً تعریف شده باشد، آن بیت یا عبارت دارای آرایه تلمیح است.

پدرم روضه رضوان به دو گندم بفروخت

ناخلف باشم اگر من به جوی نفروشم

(اشاره به داستان حضرت آدم و رانده شدن او به خاطر خوردن گندم.)

تضمین

هر گاه شاعر یا نویسنده‌ای، بخشی از نوشته فردی دیگر را در میان اثر خود جای دهد، آن شعر یا نوشته راتضمین نموده است.

چه خوش گفت فردوسی پاک زاد		که رحمت برآن تربت پاک باد
میازار موری که دانه کش است		که جان داردو جان شیرین خوش است

این دو بیت بخشی از بوستان سعدی است و سعدی بیتی معروف از فردوسی را در میان شعر خود عیناً نقل کرده است.

اغراق

هنگامی که شاعر یا نویسنده، صفتی را در فرد یا پدیده‌ای آنچنان برجسته نشان دهد که در عالم واقع امکان دستیابی به آن صفت در آن حد و اندازه وجود نداشته باشد، آرایه اغراق آفریده می‌شود. البته این ادعای غیر ممکن باید به گونه‌ای بیان شده باشد که باعث افزایش گیرایی سخن گردد وشعار گونه وغیر واقعی جلوه نکند.

بخواهد هم از تو پدر کین من

چو بیند که خشت است بالین من

(اغراق در ممکن نبودن رهایی از انتقام پدر)

حسن تعلیل

هر گاه شاعر و نویسنده برای موضوعی، دلیلی غیر واقعی وتخیلی، اما دلپذیر و قانع کننده ارایه دهد به حسن تعلیل دست می‌یابد.

تا چشم بشر نبیندت روی

بنهفته به ابر چهر دلبند

(شاعر علت ابر پوش بودن قله دماوند را برای ندیدن او بیان کرده است.)

مثل

هر گاه شاعر یا نویسنده درسخن خود از «ضرب المثلی» استفاده کند و یا بخشی از سخن او آنقدر معروف باشد که به عنوان ضرب المثل به کار رود، آن بخش از کلام دارای آرایه مثل است.

بی گمان دیوار طبع پست خاک‌آلود ماست

گر بود کوتاهتر دیواری از دیوار بود

تمثیل و اسلوب معادله

هر گاه برای تاًیید یا روشن شدن مطلبی (معمولاً پیچیده) آن را به موضوعی ساده تر تشبیه کنیم یا برای اثبات موضوعی نمونه‌ای بیاوریم آرایه تمثیل را به کار گرفته اییم

من اگر نیکم اگر بد تو برو خود را باش

هر کسی آن درود عاقبت کار که کشت

(حافظ خطاب به زاهدان و واعظان می‌گوید که من اگر خوب یا بد هستم ربطی به شما ندارد و شما همان بهتر که مراقب اعمال خود باشید، همچنان که هر کسی هنگام درو آنچه را که خود کاشته است برداشت می‌کند. شاعر برای درستی گفته خود در مصراع نخست، در مصراع دوم موضوعی ساده را که درستی ان بر همه آشکار است به عنوان نمونه‌ای برای ان ذکر می‌کند.)

ایهام

هر گاه واژه یا ترکیبی که دارای دو معنی است به گونه‌ای در کلام به کار رود که هر دو معنا از ان قابل برداشت باشد آرایه ایهام شکل می‌گیرد.گاهی منظور اصلی تنها یکی از ان دو معنا است و گاهی هیچ یک بر دیگری برتری ندارد.

غرق خون بود و نمی‌مرد ز حسرت فرهاد

گفتم افسانه شیرین و به خوابش کردم

شیرین: زیبا و دلنشین، معشوقه فرهاد

ای دمت عیسی دم از دوری مزن من غلام آن که دوراندیش نیست(دوراندیش:عاقبت نگر/آنکه به دوری وجدایی بیندیشد.)

ایهام تناسب

گرت هواست که معشوق نگسلد پیوند نگاه دار سر رشته تا نگه دارد در این نمونه از واژه هوا تنها یک معنا برداشت می‌شود که آن هم آرزو است.

تشبیه

در تشبیه دو مورد پر پایه اشتراکی که در صفتی دارند به هم مانند می‌شوند مورد اصلی را مشبه و موردی که مشبه به ان تشبیه می‌شود مشبه به می نامند.صفت مشترک میان مشبه و مشبه به دلیل شباهت یا وجه شبه نامیده می‌شود.یا گاهی از واژه‌های از قبیل «مثل»،«مانند»...استفاده می‌شود.که به آنها ادات تشبیه گویند.

مجاز

به کار رفتن واژه‌ای به جای واژه دیگر مجاز نام دارد.هیچ گاه چنین امری ممکن نیست مگرآنکه میان آن دو واژه در خارج از کلام رابطه‌ای بر قرار باشد.

آن قدر گرسنه ام که می‌توانم تمام ظرف را بخورم. رابطه‌ای میان دو واژه‌ای ظرف و غذا در این عبارت است.

استعاره

هر گاه واژه‌ای به دلیل شباهتی که با واژه دیگر دارد به جای آن به کار رود استعاره پدید می‌آید.

بر کشته‌های ما جز باران رحمت خود مبار.(کشته‌ها به کسر«ک»)

در این عبارت رحمت خدا به باران مانند شده است.روشن است که در این عبارت،منظور از کشته‌ها معنایی لفظی آن نیست بلکه مقصود اعمال بندگان است.

کنایه

جملات و عباراتی که منظور نویسنده یا گوینده از بیان آنها،چیزی غیر از معنای ظاهری و لفظی آن عبارات یا جملات است.که به آنها کنایه گوییم.

آب از دستهایش نمی چکد.

معنایی لفظی:نمی گذارد قطره‌ای آب از دستهاییش به روی زمین بچکد. معنایی کنایی:هیچ چیزی از او به دیگران نمی‌رسد،خیلی خسیس است.

تشخیص(انسان نمایی)

هر گاه با نسبت دادن عمل،حالت یا صفتی انسانی به یک غیر انسان،به آن جلوه انسانی ببخشیم،آدم نمایی شکل می‌گیرد.

طعنه بر طوفان مزن،ایراد بر دریا مگیر بوسه بگرفتن ز ساحل موج را دیوانه کرد

دیوانگی و بوسه گرفتن به موج نسبت داده شده است و طبیعتاً بوسه گرفتن موج،بوسه دادن ساحل را به همراه دارد.پس در مصراع دوم به ساحل و موج حالت و رفتاری انسانی نسبت داده شده است.

حس آمیزی

هر گاه موضوعی را که مربوط به یکی از حواس است.به چیزی نسبت دهیم که با ان حس قابل احساس نباشد،آرایه حس آمیزی آفریده می‌شود که در زبان روزمره نیز کم کاربرد نیست.

مزه پیروزی را چشید. در این عبارت «مزه» که مربوط به حس چشایی است به پیروزی نسبت داده شده است.اما پیروزی با حس چشایی قابل احساس نیست.

منابع

بیان در شعر فارسی، دکتر بهروز ثروتیان

راهنمای اموزش زبان فارسی، دکتر حسین ذوالفقاری و محمد

سایت ویکی پدیا

----------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------

صنايع لفظي و معنوي----------شماره ۲

تشبيه : نشان دادن همانندي بين دو يا چند پديده است .هرتشبیهی در اصل 4رکن و پایه دارد:
اركان تشبيه : مشبّه و مشبّهٌ به – ادات تشبيه – وجه تشبيه

مثال:
بلم آرام چون قویی سبکبال // به نرمی بر سر کارون همی رفت
بلم=: مشبّه / چون= ادات تشبیه / قویی سبکبال = مشبّهٌ به / نرم و آرام پیش رفتن = وجه تشبیه
1- تشبیه انواع مختلف دارد:
تشبيه بليغ : دو ركن ادات تشبيه و وجه تشبيه حذف مي شود .
تشبيح بليغ اسنادي : مشبّه و مشبّه به با كسره به هم اضافه نشده اند : علم ، نور است – قدش ، سرو است .
تشبيه بليغ اضافي : مشبّه و مشبّه به با كسره به هم اضافه شده اند : نورِعلم – درختِ دوستي – قدِ سرو .
2- استعاره : به كار بردن كلمه در غير معني اصلي .
استعاره مصرحه : تشبيه بليغي است كه مشبّه آن حذف شده باشد .
تشبيه ادعاي همانندي دو پديده است ولي استعاره ادعاي يكسانيِ آنها است .
مثال:
سبک تیغ تیز از میا ن برکشید // بر شیر بیدار دل بر درید
شیر بیدار دل استعاره برای سهراب است
بتی دارم که گرد گل ز سنبل سایه بان دارد// بهار عارضش خطّی به خون ارغوان دارد

بت استعاره برای یار زیبای شاعر است

3- مجاز : به كار بردن واژه در غير معني اصلي آن است به شرط آن كه نشانه اي ، را به معني غير اصلي راهنمائي كند كه اين نشانه را قرينه مي گويند .
هر استعاره اي ، مجاز است و علاقه آن ، شباهت است .
پيوند و تناسبي كه معني حقيقي و مجازي را به هم مربوط مي سازد علاقه ناميده مي شود .

مثال:
طاقت سر بریدنم باشد// وز حبیبم سر ِ بریدن نیست
سر در مصراع اول معنی حقیقی دارد ولی در مصراع دوم مجاز است و به معنی اندیشه و تصمیم و قصد به کار رفته است.
کلام تو گیاه را بارور می کند و از نَفَسَت گل می روید
( نَفَس ، مجاز برای سخن است)

4- كنايه :سخني كه داراي يك معني ظاهري و نزديك به ذهن و يك معني باطني و دور از ذهن باشد و منظور، معني باطني و دور از ذهن باشد كنايه است .

مثال:
نرفتم به محرومی از هیچ کوی // چرا ازدر حق شوم زرد روی
زرد رویی کنایه از خجالت و شرمندگی است
بیفشرد چون کوه پا بر زمین // بخایید دندان به دندان کین
هردو مصراع ،کنایه از ابراز شدت خشم است

5-سجع : به آهنگ بر خاسته از كلمات پاياني دو جمله يا بيشتر گفته مي شود .
مثال:
توانگري به هنر است نه به مال و بزرگي به عقل است نه به سال ( حال و سال مسجع )
سجع موسیقی درونی (لفظی ) و تاثیر کلام را افزایش می دهد
ده روزه مهر گردون افسانه است و افسون // نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا
گردون ، افسون ، و یاران واژه های سجع متوازی اند که موسیقایی ترین نوع سجع است
سجع بیشتر در نثر به کار می رود اما گاهی در شعر نیز کاربرد دارد.
هنگام تنگ دستی در عیش کوش و مستی // کاین کیمیای هستی ، قارون کند گدا را
تنگ دستی ، مستی ، هستی واژه های سجع هستند.

6-موازنه: هرگاه دو مصراع يا دو جمله تقريباً همه كلمات به ترتيب با هم سجع متوازن( کلمات پایانی جمله ها هم وزن باشند ولی واج های پایانی آنها مانند هم نباشد)باشند موازنه می نامند.
مثال:

دل به امید روی او همدم جان نمی شود // جان به هوای کوی او خدمت تن نمی کند
این لطافت کز لب لعل تو من گفتم که گفت // وین تطاول کز سر ِ زلفِ تو من دیدم که دید
گر عزم جفا داری سر در رهت اندازم // ور راه ِ وفا گیری جان در قدمت ریزم

7- ترصیع: هرگاه دو مصراع يا دو جمله تقريباً همه كلمات به ترتيب با هم سجع متوازی( کلمه های پایان جمله ها هم وزن باشند و واج پایانی آن ها نیز یکی باشد) باشند ترصیع می نا مند .
مثال:
برگ بي برگي بود ما را نوال // مرگ بي مرگي بود ما را حلال
ما چو ناییم و نوا در ما زتوست // ما چو کوهیم و صدا در ما زتوست

8- جناس : يكساني يا شباهت قابل توجه دو واژه يا بيشتر است در تلفّظ و اختلاف در معني
کلماتی که پدید آورندۀ جناس اند ارکان جناس نامیده می شوند
گاهي اركان جناس در تلفظ كاملاً يكسان و فقط تفاوت معني دارند .
گلاب است گویی به جویش روان // همی شاد گردد زبویش روان
روان(جاری) و روان(روح و جان)ارکان جناس اند که تلفظ یکسان و معنی متفاوت دارند
انواع جناس:
جناس تام :یکسانی دو واژه در تعداد و ترتیب واج ها ست
خرامان بشد سوی آب روان // چنان چون شده باز یابد روان
جناس ناقص حركتي :هرگاه اختلاف تلفظ دو یا چند کلمه تنها در مصّت کوتاه باشد ما نند: بُرد و بَرد – گِرد و گَرد – مِهر و مُهر
در این سرای بی کسی کسی به در نمی زند// به دشت( پُر )ملال ما پرنده( پَر ) نمی زند
جناس ناقص اختلافي : هرگاه دو کلمه یا بیشتر در یک صامت یا مصّت بلند اختلاف تلّفظ داشته باشند مانند :شمع و جمع – رفيق و شفيق – شير و سير – چاه و جاه
هر تیر که در (کیش) است گر بر دل( ریش) آمد// ما نیز یکی باشیم از جملۀ قربانها
جناس ناقص افزايشي : اختلاف دو واژه یا بیشتر است در معنی و تعداد حروف مانند:رنج و مرنج – قدم و مقدم – دست و دوست
شادی مجلسیان در (قدم ) و (مقدم) توست

9- اشتقاق : استفاده از واژه هاي هم ريشه كه سبب مي شود واج هاي آنها به يكديگر نزديك باشند آرايه اشتقاق ناميده مي شود . مانند : ديده و ديدار – بينا و بينندگان – لطف و لطيفه .
مثال:
موج زخود «رفته» ای تند خرامید و گفت// هستم اگر «می روم» گر « نروم» نیستم
به «لطف »خال و خط از عارفان ربودی دل//« لطیفه» های عجب زیر دام و دانه ی توست
10- تكرار : هرگاه كلمه اي دوبار يا بيشتر در كلام بيايد به گونه اي كه برموسيقي دروني بيفزايد و تأثير سخن را بيشتر كند تكرار ناميده مي شود .
مثال:
اشك چون دريا و غم طوفان اشك دل بود كشتي و سرگردان اشك

11- تصدير : اگر واژه اي در آغاز و پايان بيتي تكرار شود ، در اصطلاح ادب تصدير ناميده مي شود .

مثال:
قدم بايد اندر طريقت نه دم كه اصلي ندارد دم بي قدم
سعدي به روزگاران مهر نشسته بر دل بيرون نمي توان كرد الّا به روزگاران
12- مراعات نظير : استفاده از واژه هاي يك مجموعه كه با هم تناسب دارند . تناسب بين واژه ها مي تواند از نظر جنس ، نوع ، مكان ، زمان ، همراهي ..... باشد .
مثال:

اشك چون دريا و غم ، طوفان اشك // دل بود كشتي سرگردان اشك
غم و دل و اشك و دريا و طوفان و كشتي مراعات نظیرند
بیستون بر سر راه است مباد از شیرین// خبری گفته و غمگین دل فرهاد کنید
بیستون، شیرین، فرهاد مراعات نظیرند

- مراعات نظير ، پركاربردترين آرايه در شعرو نثر فارسي است
- همواره اركان تشبيه ، مراعات نظير هم محسوب مي شوند
- آرايه تضاد ، مراعات نظير نيز به حساب مي آيد

- تضاد : كاربرد كلماتي در سخن است كه معني آنها متضاد است مانند : نيكي و بدي – درويش و غني – خواب و بيداري – قناعت و حرص – سپيد و سياه .
مثال:
بسیار سیه سپید کرده است// دوران سپهر لاجوردی
16- تناقض : نسبت دادن دو حالت و ويژگي متضاد به يك پديده است . مانند : سير ِگرسنه - خاموش ِگويا .
مثال:
چيست اين سقف بلند «ساده بسيار نقش » // زين معمّا هيچ دانا در جهان آگاه نيست
طنز یعنی «گریه کردن قاه قاه»// طنز یعنی «خنده ی پر اشک و آه»

17- حس آميزي : آميخته كردن دو يا چند حس است در كلام كه با ايجاد موسيقي معنوي به تأثير سخن مي افزايد و سبب زيبايي آن مي شود . مانند : ديدي چه گفت – بوي تلخ – قيافه بامزه – برخورد سرد
مثال:
از اين شعر تر شيرين ز شاهنشه عجب دارم// كه سر تا پاي حافظ را چرا در زر نمي گيري
شعر تر شيرين آمیختگی حواس شنوایی، لامسه و چشایی
از صدای سخن عشق ندیدم خوش تر// یادگاری که در این گنبد دوّار فتاد
دیدن صدا:آمیخته شدن دوحس بینایی و شنوایی

18- ايهام : آوردن واژه اي با حداقل دو معني قابل قبول كه يكي نزديك به ذهن و ديگري دور از ذهن باشد .
مثال:
خانه زندان است و تنهايي ملال // هر كه چون سعدي گلستانش نيست
گلستان به دو معني باغ و كتاب گلستان سعدي است
هر كا و نكاشت مهروز خوبي گل نچيد // در رهگذار باد نگهبان لاله بود
لاله به معني گل لاله و چراغ لاله است
نرگس مست نوازشگر مردمدارش // خون عاشق به قدح گر بخورد ، نوشش باد
نرگس مست مردم دار : چشمي كه داراي مردمك است و خوش رفتار با مردم .
استاد مسلم ايهام حافظ است

18- ايهام تناسب:آوردن واژه اي است با حداقل دومعني كه تنها يك معني آن مورد نظر است و معني ديگر با برخي واژه ها ي كلام تناسب و مراعات نظير دارد
19- مثال:

هركاو نكاشت مهر وز خوبي گلي نچيد // در رهگذارباد نگهبان لاله بود
گل لاله با كاشتن،گل ،چيدن،باد، مراعات نظير است
از اسب پياده شو بر نطع زمين رخ نه // زير پي پيلش بين مات شده ي نعمان
رخ= چهره و مهره اي در شطرنج
پيل= فيل مهره اي در شطرنج
اسب ،پيل ،رخ،پياده،مات مراعات نظير اند
19 -لّف و نشر:دويا چند واژه در كنار هم در يك بخش كلام آورده شود و توضيح مربوط به آن ها در بخش ديگر آورده شود
مثال:

افروختن وسوختن و جامه دريدن پروانه زمن، شمع زمن، گل زمن آموخت
اي شاهد افلاكي در مستي و در پاكي من چشم تو را مانم ،تو اشك مرا ماني
اي شاهد افلاكي من در مستي به چشم تو مي مانم و تودر پاكي به اشك من مي ماني
در مستي و ودر پاكي (لّف) و من چشم تو را مانم ،تو اشك مرا ماني (نشر مرتب )است
20- اغراق:هرگاه وجود حالتي يا صفتي را براي كسي يا چيزي بيان كنيم كه محال يا بسيار غير عادي باشد اغراق پديد مي آيد
اغراق مناسب ترين اسباب براي تصوير يك دنياي حماسي است ،بنابراين از آن در شاهنامه وآثار حماسي ديگر بسيار استفاده شده.
مثال:
بگذار تا بگريم چون ابر در بهاران // كز سنگ ناله خيزد وقت وداع ياران
مانند ابربهار گریستن وگریه ی در آلودی که حتی سنگ را هم به ناله وا می دارد بیانی آمیخته به اغراق است
هر شبنمي در اين ره،صد بحرآتشين است // دردا كه اين معما شرح و بيان ندارد
قطره ی ناچیز شبنم را در راه عشق صد دریای آتشین تصّور کردن بیانی اغراق آمیز است.

روش تسجيع
تسجيع، يکي از روش هايي است که با اعمال آن، در سطح دو يا چند کلمه (يک جمله) يا در سطح دو يا چند جمله (کلام) موسيقي و هماهنگي به وجود مي آيد و يا موسيقي کلام افزوني مي يابد.
مدار بحث تسجيع، در نکته ي تساوي يا عدم تساوي هجاها و همساني يا عدم همساني آخرين واک اصلي کلمه (رَوي) است. بحث سجع، کلي تر از قافيه است. علاوه بر اين اصطلاح قافيه را فقط در مورد اواخر ابيات شعر به کار مي برند؛ حال آن که سجع در نثر و در حشو شعر هم واقع مي شود.

الف – روش تسجيع در سطح کلمه
حدود : حداقل دو کلمه و حداکثر چند کلمه در يک جمله.
به مصاديق تسجيع در سطح کلمه، سجع مي گويند. سجع بر سه گونه است:
1) سجع متوازي 2) سجع مطرف 3) سجع متوازن

سجع متوازي
و آن با تغيير دادن صامت (تمام حروف به جز آ- اي- او- اَ- اِ- اُ ) نخستين در کلمات يک هجايي حاصل مي شود (بقيه ي واک هاي هجا تغيير نمي کند): مانند: بار bār کار kār و يا تغيير نخستين صامت هجاي قافيه (يعني هجايي که دربر دارنده حرف رَوي باشد) در کلمات چند هجايي است .
be-rast برست / be-bast ببست / še- kast شکست
نکته: تساوي هجاي کلمات سجع از نظر عدد و کميت (کوتاهي و بلندي ) اجباري است:
مرفوعه Marfu?e / موضوعه Mawzu?e
پس فرق سجع متوازي از نظر ساختار با قافيه اين است که در قافيه فقط صحت هجاي قافيه شرط است و تساوي هجاهاي کلمات قافيه شرط نيست؛ حال آنکه در سجع متوازي تساوي همه هجاهاي کلمات مسجع از نظر عدد و کميت نيز شرط است. مثلاً قافيه کردن شکست و ببست درست است اما اطلاق سجع متوازي به آنها صحيح نيست.
تبصره1: اگر کلمه چند هجايي باشد مي توان در هجاي قافيه، صامت نخستين را تغيير نداد: پرواز / آواز. در اين صورت گاهي در هجا يا هجاهاي ماقبل هجاي قافيه، نخستين صامت را تغيير مي دهند:
شمايل ša-ma-yel / قبايل a-bā-yelע
تبصره2: واضح است که هجاي نخستين دو کلمه مي توانند کاملاً همسان باشند و فقط صامت نخستين ِ هجاي دوم متفاوت باشد مثل، گلنار/ گلبار. گاهي ممکن است در وسط يکي از اين کلمات يک مصوت کوتاه e (کسره اضافه) آمده باشد.
در اين صورت به آن محلق ِ به سجع متوازي مي گوئيم (زيرا تساوي هجاها به هم مي خورد):
اي جويبار راستي از جوي يارماستي بر سينه ها سيناستي بر جان هايي جانفزا
مولانا
تبصره3: همان طور که در علم قافيه گفته شده است، گاهي به ضرورت، همساني صامت ماقبل آخر (حرف قيد) در هجاي CVCC رعايت نمي شود:
حسن hosn / يمن yomn ، ورد vard / کند kand، درست do-rost / درشت do-rošt
همچون اسکندري به يمن لقا همچون پيغمبري به حسن خصال              رشيد وطواط
از زمين گويي بر آوردند گنج شايگان در چمن گويي پراکندند درّ شاهوار           امير معزي
تبصره 4: در کتب سنتي از دو مورد بديعي به نام هاي جناس مضارع و لاحق يادکرده اند که از نظر ساختار، همين سجع متوازي است. در اين کتاب ها بين خالي و حالي يا سراب و شراب جناس مضارع است، زيرا صامت هاي آغازين آنها که از نظر نقطه با يکديگر فرق دارند قريب المخرجند (يعني محل توليد صداي آنها در داخل دهان، دو جاي مختلف است). مثلاً بين زحمت و رحمت جناس لاحق است، زيرا صامت نخستين آنها که از نظر نقطه با هم فرق دارند بعيد المخرجند.
و ز آنجا رخت بربستند حالي زگل ها سبزه را کردند خالي          خسرو و شيرين نظامي
پيداست که ذهن به اختلاف نقطه توجه نخواهد کرد؛ بلکه آن چه توجه را جلب مي کند هماهنگي بين اين کلمات است. باري بديع نيز مانند عروض و قافيه از علوم مسموعات و موسيقي است نه مکتوبات و نقاشي.
در بحث جناس مضارع و لاحق تکيه بر قريب المخرج بودن يا نبودن صامت هاي نخستين است، اما اين بحث غالباً با بحث نقطه دار بودن حروف در هم مي آميزد.
در کتب سنتي گفته اند که اگر بين دو کلمه فقط اختلاف نقطه باشد مثل : خط/ حظ، بساط/ نشاط، پيکر/ بتگر (اختلاف نقطه در حروف اول و دوم) يا: بتاختم/ بباختم (حرف دوم)، يا: بار/ باز (حرف آخر) يا: درست / درشت (حرف سوم ) به آنها جناس خط يا جناس تصحيف و مصحّف گويند.
اين موارد هم که در آنها اختلاف در هيئت املايي ديده مي شود غالباً جزو سجع متوازي هستند، يعني ارزش هنري آنها در هماهنگ بودن آنهاست(حوزه مسموعات) نه در اختلاف نقطه (مکتوبات). هنگامي که سعدي مي گويد:
مرا بوسه جانا به تصحيف ده که درويش را بوسه از توشه به
خود به اختلاف نقطه در بين بوسه و توشه راهنمائي کرده است و گرنه ذهن فقط هماهنگي بين بوسه و توشه را درمي يابد.
اين گونه مسائل از آنجا پيدا شده که در رسم الخط قديم بسياري از حروف از قبيل ب، پ، ج، چ، س، ش ... را از نظر نقطه يکسان مي نوشتند و خواننده از روي قرائن، حروف بي نقطه يا کم نقطه را باز مي خواند. امروزه که مساله تصحيف منتفي است و اشتباه در همجنس پنداري حروف و کلمات از نظر نقطه پيش نمي آيد، اين اسم هاي متعدد نيز بي مورد به نظر مي رسد و بهتر است اين مثال ها را سجع متوازي و سجع متوازن بخوانيم.
تبصره 5: اگر دو سجع متوازي در جمله اي در کنار هم قرار گيرند صنعت ازدواج به وجود مي آيد:
اگر رفيق ِ شفيقي درست پيمان باش (حافظ)
به جفايي و قفايي نرود عاشق صادق (سعدي)
شبي و شمعي و جمعي چه خوش بود تا روز نظر به روي تو کوري چشم اعدا را                    سعدي

آموزش آرایه های ادبی

pic85 — Fri, 30 Oct 2009 04:06:55 GMT

آرايه هاي ادبي رشته ادبيات و علوم انساني متوسطه http://www2.irib.ir/amouzesh/d/page.asp?ov=387

	درس 1 : آشنايي با چند اصطلاح درس 2 : وزن ،‌اصلي ترين عامل موسيقي شعر

	درس 3: قصيده

	درس 4 : قطعه ، تركيب بند و ترجيع بند درس 5 : مسمط و مثنوي

	درس 6 : رباعي ، دو بيتي و چهار پاره درس 7 : مستزاد و شعر نيمايي

	درس 8 : تشبيه درس 9 : تشبيه بليغ درس 10 : تشبيه مفرد ،‌تشبيه مركب

	درس 11 : استعاره مصرحه (آشكار) درس 12 : استعاره مكنيه‌، شخصيت بخشي (تشخيص)

	درس 13 : حقيقت و مجاز درس 14 : علاقه هاي مجاز درس 15 :‌كنايه

	درس 16 : موسيقي دروني (لفظي) و معنوي شعر درس 17 : سجع

	درس 18:موازنه وترصيع - جناس درس 19 : جناس تام - جناس ناقص

	درس 20 :‌اشتقاق - تكرار و تصدير درس 21 : مراعات نظير - تلميح

	درس 22 تضمين - تضاد درس 23 : تناقض - حس آميزي

	درس 24 :ايهام درس 25 : ‌لف و نشر-اغراق درس 26 : حسن تعليل

دستور زبان فارسی

pic85 — Fri, 30 Oct 2009 03:53:18 GMT

دستور زبان فارسی < فهرست قطعات ادبی < ورودی >

دستور زبان فارسی

http://www.avayeazad.com/dastoor/list.htm

اسم عام و اسم خاص اسم ذات و اسم معنی اسم جمع معرفه و نکره مفرد و جمع مفرد و مرکب جامد و مشتق مترادف ، متضاد و متشابه حالات اسم اقسام اضافه فرق اضافه و صفت مصغر	اسم :	فهرست

صفت :

فعل :

به ، ب ، از ، بر ، در .... ، حروف اضافه مرکب

حرف اضافه :

حرف ربط ، تا ، که ، چه

حرف ربط :

اصوات و انواع آن

اصوات :

قید و انواع آن

قید :

کنایات :

آزمون های هماهنگ -عروض - پیش دانشگاهی علوم انسانی

pic85 — Fri, 02 Oct 2009 16:06:18 GMT

آزمونهای هماهنگ کشوری ادبیات فارسی 1 تخصصی پیش دانشگاهی –بخش عروض 88-75

تهیه کننده : خانم دشتــــی استان تهران

1- تقطیع ترکیب درختِ دوستی U---U- / جادویی / -U- با کدام اختیار شاعری مطابقت دارد ؟

2- ارکان معادل هجاهای ، -UU- , -U-Uرا بنویسید .

3- واژه های دل افسرده - تیر انداز را یک بار با حذف همزه و یک بار بدون حذف همزه تقطیع کنید و بنویسید.

4- تقطیع کلمه ی زیر با کدام اختیار شاعری مطابقت دارد؟ شب و روز = U--U

5- خویش و نامه در خط عروضی به چه صورتی نوشته می شوند؟

6- نام وزن حاصل از تناوب ارکان مفاعلن فعلاتن چیست ؟

7- اگراز آخر رکن پایانی وزن ، یک هجا حذف شود ، وزن حاصل را معمولا ......می نامند.

8- مصوت بلند ( و) در چه صورتی همیشه بلند است و کوتاه نمی شود؟

با توجه به هجاهای مقابل واژه های زیر بنویسید در تقطیع عروضی کدام واژه ، همزه حذف شده است ؟

9- در آب U--

10- از این -U

11- در آن --

12- تیر انداز U---

13- اساس وزن .....مبتنی بر نظم هجاهای بلند و کوتاه در مصراع های یک شعر است.

14- کدامیک از ارکان زیر در آخر مصراع قرار نمی گیرند؟ چرا؟ فاعلات مفتعلن

15- در کدام واژه حرف ی صامت نیست؟ نای - سپید - سایه - شایسته

16- نام بحر حاصل از تکرار ارکان زیر را بنویسید. –U--/-U--/-U--

در هجای چندم بیت اختیار زبانی بکار رفته است؟ نشان دهید:

17- از چشم خود بپرس که مارا می کُــشد جانا گناه طالع و جرم ستاره نیست

18- همه آرام گرفتند و شب از نیمه گذشت

در هجای چندم بیت زیر اختیار زبانی بکار رفته است؟ آنرا بیابید و نوع آن را بنویسید.

19- بر در میخانه رفتن کار یکرنگان بُود خود فروشان را به کوی می فروشان راه نیست

با توجه به تقطیع ، نام بحر را بنویسید:

20- دست از طلب ندارم تا کام من برآید یا تن رسد به جانان یا جان زتن برآید --U-U----U-U--

21- در آن نفس که بمیرم در آرزوی تو باشم بدان امید دهم جان که خاک کوی تو باشم –UU-U-U--UU-U-U

در بیت های زیر یک اختیار وزنی پیدا کنید و بنویسید.

22- دیگران قرعه ی قسمت همه بر عیش زدند دل غم دیده ی ما بود که هم بر غم زد

23- ز تند باد حوادث نمی توان دیدن درین چمن که گلی بوده است یا ، سمنی

بیت های زیر را تقطیع کنید و هجاهای معادل را بنویسید ، سپس تقطیع به ارکان کنید و نام ارکان را بنویسید.

24- گر چو فرهادم به تلخی جان برآید باک نیست بس حکایت های شیرین باز می ماند زمن

25- وقتی دل سودایی می رفت به بستان ها بی خویشتنم کردی بوی گل و ریحان ها

26- جهانا چه بد مهر و بد خو جهانی چو آشفته بازار ِ بازارگانی

27- بس بگردید و بگردد روزگار دل به دنیا در نبندد هوشیار

28- من از چشم تو ای ساقی خراب افتاده ام لیکن بلایی کز حبیب آید هزارش مرحبا گفتیم

کدامیک از ابیات زیر دوری است ؟ دو دلیل بنویسید.

29- تا کی به تمنّای وصال تو یگانه اشکم شود از هر مژه چون سیل روانه

30- دلم جز مهر مهرویان طریقی بر نمی گیرد زهر در می دهم پندش ولیکن در نمی گیرد

31- در دیر مغان آمد ، یارم قدحی در دست مست از می و میخواران ، ارنرگس مستش مست

32- کدامیک از اوزان زیر پر کاربردترین وزن شعر فارسی است؟

مستفعلن مفاعلن مستفعلن فعل

مستفعلن مفاعلن مفعولن

مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن

مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن

33- فعولن فعولن فعولن فعل وزن چه نوع مثنوی هایی است ؟ یک مثال

34- واژه مشخص شده در بیت زیر با حذف همزه علامت گذاری میشود یا بدون حذف ؟ آن را تقطیع کنید .

من از حُسن روزافزون که یوسف داشت دانستم که عشق از پرده ی عصمت برون آرد زلیخا را

35- در کجای مصراع به جای --UU (فعلاتن) ، می توان --U- (فاعلاتن) آورد ؟

36- منظور از اوزان هم گروه چیست؟

37- وزن مصراع بیتی : فعلاتن فعلاتن فعلن و وزن مصراع دیگر : فعلاتن مفعولن فعلن است .شاعر از کدام اختیار شاعری استفاده کرده است؟ نوع اختیار زبانی است یا وزنی؟

38- پر کاربرد ترین وزن شعر فارسی کدام وزن است؟

39- بحر ...................شعری است که هر مصراع آن از تکرار تعداد نامعین ارکان عروضی فعلاتن یا مفاعیلن ساخته می شود.

40- کدام وزن بیشتر مناسب مضامین پند آمیز و عارفانه است؟ یکی از آثار عرفانی را که در این وزن سروده شده است نام ببرید .

41- اگر کلمه ی گویا به معنی ناطق باشد تکیه بر روی کدام هجا است؟

42- اشعار چینی و ویتنامی چه نوع وزنی دارند؟

43- شعری که در پایان هر مصراع آن ، مصراع کوتاهی می آید ، چه نام دارد؟

44- اشعار فارسی ، عربی ، سانسکریت و یونانی چه نوع وزنی دارند؟

45- کتاب هفت پیکر نظامی در چه وزنی است؟

46- اشعار فرانسوی و ژاپنی چه نوع وزنی دارند؟

47- کتاب ویس و رامین فخرالدین اسعد گرگانی در چه وزنی است؟

48- دو مورد از ویزگی های اوزان دوری را بنویسید.

49- به برجستگی ای که فقط به یک هجای کلمه داده می شود ....... می گویند.

50- شعر فارسی چه نوع وزنی دارد؟

51- در میان اوزان رسمی شعر کدام قالب در دوره های مشروطه رایج تر بوده است؟ کاملا توضیح دهید.

52- چرا مرثیه خاقانی با مطلع زیر نامناسب است؟

ای قبله ی جان کجات جویم جانی و به جان هوات جویم

موفق باشیـــــــــــــــد – خانم دشتی - پاییز 88

شیوه تصحیح املا

pic85 — Fri, 02 Oct 2009 15:55:19 GMT

شيوه‌نامه‌ي تصحيح املاي فارسي در تمامي مقاطع تحصيلي

الف - يك غلطي ها و نيم غلطي ها

عناوين غلط‌هاي املايي	نيم غلطي	يك غلطي	ملاحظات
الف- انتخاب نابه‌جا انتخاب نابه‌جاي كلمه انتخاب بيش از يك شكل كلمه از قلم انداختن يك كلمه آوردن جانشين براي يك كلمه تغيير دادن كلمه		* * * * *	«سبر» به جاي «صبر» و «گل و خوار» به جاي «گل و خار» «سبر» و «صبر» با هم كلمه‌اي كه اهمّيّت و بار املايي دارد. كلمه‌اي كه اهمّيّت و بار املايي دارد. «غذا» به «قضا» تغيير يابد.
ب- حرف نادرست شكل نادرست حرف حرف اضافي يا حذف حرف دندانه‌ي اضافي يا حذف دندانه نقطه‌ي اضافي، كم يا نابه‌جا سركج اضافي يا حذف سركج كرسي نادرست همزه حرف كشيده‌ي نادرست ياي ميانجي اضافي يا حذف آن تغيير دادن حرف (به تبع واج) تغيير ندادن حرف (به تبعيت از عربي) تغيير دادن شكل حرف شكسته نوشتن حرف	* * * * * * * * * * * *		«باـغ» به جاي «باغ» و… «بيانداخت» به جاي «بينداخت»، «علاقمند» به جاي «علاقه‌مند» «بسـبي» به جاي «بسي»، « صبحانه » به جاي صبحانه» «ياور» به جاي «باور»، «جنان» به جاي «چنان»، «تفت» به جاي «نفت» «عسگر» به جاي ««عسكر»، «جنكاور» به جاي «جنگاور» «مأثر» به جاي «مؤثّر» « » به جاي «سخن» «خانه‌ي‌دار» به جاي «خانه‌دار»، «خانه احمد» به جاي «خانه‌ي احمد» «پمبه» به جاي «پنبه» «اسمعيل» به جاي«اسماعيل» «شست» به معني عدد 60 به جاي «شصت» و… « » به جاي «براي»
پ- نشانه‌ي نادرست نشانه‌ي اضافي، كم يا نابه‌جا	*		«گلاّب» به جاي «گلاب»، «مي‌ايد» به جاي «مي‌آيد» و «متكا» به جاي «متّكا» و…
ت- انفصال نادرست انفصال «به» از فعل انفصال «كلمات تركيبي» (منظور كلماتي است كه در هيچ يك از كتاب‌هاي درسي موجود به شكل جدا ديده نشده‌اند)	* *		«به رفت» به جاي«برفت» «به داشت» به جاي«بهداشت»
ث - كلمه‌ي نادرست(فاقد ارزش املايي) كلمه‌ي اضافي كلمه‌ي محذوف جانشين كردن كلمه‌ي ديگر تغيير دادن كلمه تكرار كردن كلمه (اگر كلمه‌ي مكرّر صحيح باشد، بار اوّل غلط محسوب نمي‌شود ولي براي بار دوم و بيش‌تر در كلّ املا يك غلط محسوب مي‌شود)	* * * * *		اضافه شدن مثلاً «مداد» به متن املا مثلاً «خويش» به جاي «خود» و ... مثلاً «پارسال» به جاي «پارسا» و برعكس (غلط سمعي)«دوست» و « دوست» باهم حذف شدن مثلاً «مداد»از متن املا

ب - موارد دو املايي

عناوين دو املايي

مصوبه

گونه ي ديگر

دو املايي

الف- اتّصال و انفصال

اتصال و انفصال «است، اند»

اتصا ل و انفصال پيشوند «به»

اتصا ل و انفصال «بي»

اتصا ل و انفصال «تر»، «ترين»

اتصا ل و انفصال «چه»

اتصا ل و انفصال «كلمات تركيبي»

اتصا ل و انفصال «كه»

اتصا ل و انفصال «ها»

اتصا ل و انفصال «هم»

اتصا ل و انفصال «به، مي»

«معلم است، معلم‌اند»

«به نام»، «به‌خصوص»

«بي‌علاقه»

«بزرگ‌تر»

«چه‌قدر»

«فرهنگ‌سرا»

«چنان‌كه»

«كتاب‌ها»

«هم‌كلاس»

«به خانه مي‌رود»

«معلمست، معلمند»

«بنام»، «بخصوص»

«بيعلاقه»

«بزرگتر»

«چقدر»

«فرهنگسرا»

«چنانكه»

«كتابها»

«همكلاس»

«بخانه ميرود»

هر دو صحيح است

ب- تغيير

تغيير واج

خانه‌ي علي

املاي فارسي، دانايي

خانهعلي

املاء فارسي، دانائي

هر دو صحيح است

پ- حذف و اضافه

«رعايت نشانه‌گذاري»

«داناست، نيكوست» و…

«داود ، جست و جو » و…

«گفت: مي آيم» و…

«دانا است، نيكو است» و…

«داوود ، جستجو » و…

«گفت مي آيم» و…

هر دو صحيح است

چند تذكّر:

1- هر مورد غلط در كلّ املا هر كلمه، تنها يك بار گرفته مي‌شود. مثلاً اگر صبر را سه بار سبر بنويسد يك بار غلط گرفته مي‌شود.

2- موارد دو املايي عمدتاً كلماتي است كه در كتاب‌هاي درسي- و نه كتاب‌هاي غيردرسي- به دو شكل ديده مي‌شوند و قرار است همه‌ي آن‌ها در آينده، شيوه‌ي املايي واحدي داشته باشند؛ بنابراين، كاربرد بخش دواملايي دائمي نيست.

3- در موارد كم يا زياد گذاشتن نقطه و دندانه در كلّ املا دو بار محاسبه خواهد شد.

4- درباره ي تشديد وسركج در كلّ املا تنها دوبار محاسبه خواهد شد.

قالبهای شعر فارسی -سوم دبیرستان

pic85 — Fri, 15 May 2009 03:22:18 GMT

دوستان در این قسمت چکیده ای از بخش اول کتاب آرایه های ادبی (( بخش قالبهای شعر فارسی ))سال سوم دبیرستان رشته علوم انسانی را برای شما تهیه کرده ام .

درس : آرایه های ادبی - قالبهای شعر فارسی تهیه کننده : خانم دشتی

قصیده

مصراع اول و مصراع های زوج آن هم قافیه اند ،تعداد ابیات از 15 بیت بیشتر است .

بخش های آن : مطلع - تغزّل – تخلّص- تنه ی اصلی قصیده – شریطه و دعا – تجدید مطلع – مقطع

قصیده سرایان بزرگ : رودکی ، فرخی ،منوچهری ، ناصرخسرو ، مسعود سعد، انوری ، خاقانی ، سعدی ، قاآنی ، ملک الشعرای بهار ، مهدی حمیدی ، امیری فیروزکوهی و مهرداد اوستا

مثنوی

بیت های مصرّع ، هر بیت قافیه ای مستقل دارد .خاص ایرانیان و فارس زبان است . مناسب برای بیان مطالب طولانی است .

درون مایه : حماسی ، اخلاقی ، عاشقانه ، عارفانه

سرایندگان : فردوسی نظامی، عطار ، مولوی

غــــزل

حداقل در پنج بیت که مصراع اول و مصراع های زوج آن هم قافیه اند.

درون مایه : عشق ، عرفان یا آمیزه ای از این دو است اما از زمان مشروطه ، مضامین اجتماعی هم در آن راه یافت .

غزل سرایان : مولوی ،سعدی،حافظ، صائب

از معاصران : رهی معیری ، شهریار

رباعی

چهار مصراعی که مصراع سوم آن معمولا قافیه ندارد . مناسب ثبت لحظه های کوتاه شاعرانه – خاص زبان فارسی است .

درون مایه : بیشتر عارفانه ، عاشقانه یا فلسفی

سرایندگان : خیام ، عطار ، مولوی و بابا افضل

قطعه

حداقل در دو بیت که معمولا مطلع آن مصرّع نیست و مصرع های زوج آن هم قافیه اند.

درون مایه : وحدت موضوع دارد مطالب اخلاقی ،

اجتماعی، تعلیمی ، مدح و هجو

سرایندگان : انوری ، ابن یمین ، پروین اعتصامی

دو بیتی

شامل دو بیت که گاه مصراع سوم آن قافیه ندارد.رایج میان روستاییان . با یک هجای کوتاه آغاز می شود.( وزن : مفاعیلن ، مفاعیلن ، مفاعیل)

درون مایه : عاشقانه ، عارفانه

سرایندگان : باباطاهر ، فایز

ترجیع بند

غزل هایی است هم وزن باقافیه هایی متفاوت که بیت یک سان مصرّعی آن ها را به هم می پیوندد.به هر غزل یک خانه و به بیت تکراری ترجیع گویند .

درون مایه : مدح ، عشق و عرفان

سرایندگان : فرخی سیستانی ( قدیم ترین ) ، سعدی و هاتف اصفهانی ( زیباترین)

چهارپاره

شامل چند دوبیتی با قافیه های مختلف که از نظر معنی با هم ارتباط دارند.معمولا مصراعهای زوج هم قافیه اند.در روزگار معاصر( پس از مشروطیّت ) پدید آمده و به وزن هایی غیر از وزن دوبیتی نیز سروده شده است .

درون مایه : بیشتر اجتماعی و غنایی

سرایندگان : تولّلی ، خانلری ،فریدون مشیری

ترکیب بند

شامل چند بخشی که هر بخش آن از نظر قافیه و درون مایه همانند قصیده و غزل است.این بخش ها را بیت مصرّع متفاوت و نامکررّی به هم می پیوندد.

درون مایه : رثا ، مدح ،عشق

سرایندگان : قطران تبریزی ( قدیم ترین ترکیب بند ) ،جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی ، محتشم کاشانی و وحشی بافقی

مستزاد

در آخر هر مصراع آن کلمه یا کلماتی افزدوه شود .افزوده ها معنی مصراع قبل خود را تکمیل می کنند.اهمیت مستزاد از آن روست که در پیدایش شعر نیمایی اثر داشته است .

درون مایه : مدح ، عشق ، عرفان ، مسائل اجتماعی و میهنی

سرایندگان : نیسم شمال ، ادیب الممالک فراهانی

مسمّط

از رشته های گوناگون پدید آمده است .قافیه ی رشته ها متفاوت ، در هر رشته همه ی مصراع ها بجز مصراع آخر هم قافیه اند.مصراع آخر هر رشته را بند گویند این مصراع در تمام رشته هم قافیه اندو حلقه ی ارتباط تمام رشته هاست .

درون مایه :تقریبا همانند قصیده و بنیان گذار آن منوچهری دامغانی است و قاآنی ق. 13.

نیمایی

با مصراع های کوتاه و بلند که در آن قافیه الزامی نیست . بنیان گذار نیما یوشیج است .

درون مایه : احساسات و تجربه های فردی ، عشق و سیاست

سرایندگان. نیما یوشیج ، مهدی اخوان ثالث ، فروغ فرخزاد و سهراب سپهری

قافیه : واژه های هماهنگ انتهای دو مصراع با معانی متفاوت است .ردیف : واژه های هماهنگ انتهای دو مصراع با معانی یکسان است .

سایت دانشگاههای ایران

pic85 — Fri, 06 Feb 2009 11:55:18 GMT

دانشگاه های ایران
توضیحات درباره سایت	لینک سایت
دانشگاه های سراسری
آشنايی با بخشهای مختلف دانشگاه صنعتی شريف، تحقيقات و نوآوريهای دانشجويان و اساتيد دانشگاه	دانشگاه صنعتی شريف
آشنايی با قسمتهای مختلف دانشگاه از قبيل مديريت، دانشکده ها، مراکز تحقيقاتی و اطلاعات و خبرها	دانشگاه تهران
	دانشگاه مفيد
	دانشگاه صنعتی اصفهان
معرفی بخشهای مختلف دانشگاه و اطلاع رسانی فعالیتهای آن	دانشگاه علم و صنعت ایران
مرکز تحصیلات تکمیلی در علوم پایه زنجان	تحصيلات در علوم پايه زنجان
	پژوهشگاه دانش های بنيادی
سایت اختصاصی دانشگاه به همراه اطلاعات مربوط به آن	دانشگاه تربیت مدرس
	دانشگاه تبريز
آشنايی با دانشگاه، رشته های تحصيلی، كتابخانه، فعاليت های آموزشی و پژوهشي و پايان نامه ها	دانشگاه اصفهان
	دانشگاه شهيد بشتی
معرفی دانشگاه و اطلاعاتی در باره مراکز مختلف دانشگاه، خدمات مختلف، کتابخانه مرکزی و موارد متنوع ديگر	دانشگاه فردوسی مشهد
آشنايی با دانشگاه، کتابخانه ها، اعضاء هيئت علمی و نيز معرفی سمينارها و تحقيقات علمی و پژوهشی	دانشگاه صنعتی اميرکبير
	دانشگاه خواجه نصير طوسی
آشنایی با دانشگاه - کتابخانه - دانشکده ها- اعضای هیئت علمی	دانشگاه بوعلی سینا - همدان
	دانشگاه گيلان
سايت مرکزی دانشگاه، شامل اطلاعات ی در باره ساختار، قوانين، دوره ها، راهنما و موارد متنوع ديگر	دانشگاه پيام نور
	دانشگاه يزد
	دانشگاه کاشان
مرکز پژوهش ملی مهندسی ژنتيک و بيوتکنولوژی	پژوهش ژنتيک و بيوتکنولوژی
معرفی دانشگاه صنعت نفت و بخشهای مختلف آن	دانشگاه صنعت نفت
معرفی دانشگاه، بخشهای مختلف و نيز آشنايی با اساتيد، مقررات، پذيرش دانشجو، بانکهای اطلاعاتی و اخبار	دانشگاه امام صادق
دپارتمان مهندسی کامپيوتر داشنگاه صنعتی شريف	کامپيوتر دانشگاه صنعتی شريف
	دانشگاه تربیت معلم
مرکز تحقیقات الکترونیک دانشگاه علم و صنعت ایران	تحقيقات الکترونيک علم و صنعت
شامل اطلاعاتی در باره دانشگاه و اعضاء هيئت علمی	دانشگاه گرگان
	باشگاه دانش پژوهان جوان
معرفی دانشگاه، گروههای آموزشی، تحقیقات، اعضاء هیئت علمی و ساختار کلی	دانشگاه هنر
دانشگاه دولتی استان لرستان	دانشگاه شهید بهشتی لرستان
دانشكده روابط بين‏ الملل برنامه‏ هاي آموزشي خود را در دو رشتة "ديپلماسي و سازمانه اي بين ‏المللي" و "مطالعات منطقه ‏اي" گرايشهاي تخصصي متنوع ارائه مي‏دهد	دانشكده روابط بين‌الملل
طلاعات دانشگاه، شامل ساختار اداری، دانشکده ها، بانکهای اطلاعاتی، تحقيقات	دانشگاه الزهراء
معرفی دانشگاه و اطلاعاتی درباره مراکز مختلف، خدمات مختلف، کتابخانه مرکزی دانشگاه و موارد متنوع ديگر	دانشگاه اروميه
معرفی دانشگاه و بخشهای مختلف آن	دانشگاه اراک
شامل معرفی بخشهای مختلف دانشگاه، اساتيد هيئت علمی و نيز مطالبی در باره شهر کرد	دانشگاه شهر کرد
آشنايي با دانشگاه، مرکز تحقيقات، کتابخانه و بخش های مختلف دانشگاه	مؤسسه آموزش عالی سجاد
آشنايی با دانشکده ها و امور پژوهشی دانشگاه، خدمات شبکه و پست الکترونيکی	دانشگاه ايلام
سعی در ارائه راهکارهايی برای ايجاد و توسعهدانشگاههای مجازی	طرح ملی ايجاد دانشگاه مجازی
پايگاه اطلاعاتی دانشگاه تربيت معلم سبزوار	دانشگاه تربيت معلم سبزوار
آشنايی با دانشگاه و رشته های مختلف آن	دانشگاه جامع علمی کاربردی
شامل معرفی دانشکده و آشنایی با دوره‌های مختلف، خدمات آموزشی و ارائه گزارش تحقیقات و سمینارها	دانشکده علمی-کاربردی پست و مخابرات
معرفی دانشگاه، دانشکده ها، کتابخانه، گروههای آموزشی و تحصيلات تکميلی	دانشگاه سيستان و بلوچستان
معرفی بخشهای مختلف دانشگاه، معرفی دانشکده ها و اطلاعاتی در باره شهر سمنان	دانشگاه سمنان
معرفی دانشکده ها و بخشهای مختلف، کتابخانه و اساتيد برگزيده دانشگاه	دانشگاه شهيد باهنر کرمان
	دانشگاه بين المللی ايران
	دانشگاه بين المللی چاه بهار
معرفی آموزشکده باهنر	آموزش مهندسی شهيد باهنر
معرفی دانشکده و فعاليتهای آن، توضيح در باره حديث و نيز آشنايی با داشکده مجازی علوم حديث	دانشکده علوم حديث
	دانشگاه هرمزگان
	دانشگاه بين المللی امام خمينی
معرفی دانشگاه و آشنایی با مجموعه های دانشگاه (دانشگاه در دو مجموعه تاریخی شهر تبریز مستقر می باشد) و همچنین ارائه اطلاعاتی در مورد بخش های مختلف و امکانات و تسهیلات دانشگاه	دانشگاه هنر اسلامی تبریز
دانشگاه مجازی شريف	دانشگاه مجازی شريف

دانشگاه های آزاد اسلامی
دريافت دفترچه راهنمای شرکت در آزمون، اعلام نتايج آزمونهای مقاطع مختلف دانشگاه آزاد و نيز اخذ کارنامه	سايت اطلاع رسانی دانشگاه آزاد
معرفی دانشکده ها، ساختار اداری و مراکز تحقيقاتی	دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب
تاريخچه دانشگاه، شرح فعاليتهای تحقيقاتی، عناوين رشته ها، اطلاعات مربوط به ساختار تشکيلاتی دانشگاه	دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی
معرفی منطقه يک دانشگاه آزاد و واحد های تحت پوشش، و نيز شامل سرويسهای مختلف خبری و آموزشی	دانشگاه آزاد اسلامی منطقه يک
معرفی ساختار دانشگاه و سیستمهای اطلاعاتی	دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین
	دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان
درباره شهرهای اصفهان و خوراسگان، معرفی بخشهای مختلف دانشگاه، اعضاء هيئت علمی و فارغ التحصيلان	دانشگاه آزاد اسلامي خوراسگان
معرفی دانشگاه ازاد اراک و بخشهای مختلف آن	دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک
اطلاعاتی درباره دانشگاه، گروههای آموزشی و مرکز اطلاعات و آمار	دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد
	دانشگاه آزاد واحد نجف آباد
معرفی دانشگاه و بخشهای مختلف آن از قبيل کتابخانه ها، آزمايشگاهها، کارگاهها، مزرعه های کشاورزی و نيز آشنايی با فعاليتهای فرهنگی، تحقيقاتی و آموزشی	دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبريز
	دانشگاه آزاد اسلامی واحد بافت
شامل قسمت هاي مختلف در مورد دانشگاه و نيز قسمتهاي آموزش و معرفي دوره هاي آموزشي دانشگاه	دانشگاه آزاد اسلامی رودهن
	اداره کل تربيت بدنی دانشگاه آزاد
این سایت که با محیطی جذاب و امکانات تحت وب به ارائه خدمات دانشگاهی و دانشجویی می پردازد	دانشگاه آزاد اسلامی شبستر
معرفی دانشگاه و بخشهای مختلف آن از قبيل کتابخانه ها، آزمايشگاهها، کارگاهها. آشنايی با فعاليتهای فرهنگی، تحقيقاتی و آموزشی	دانشگاه آزاد اسلامي واحد يزد
	دانشگاه آزاد واحد علی آباد کتول
	دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر
	دانشگاه آزاد اسلامی زاهدان
معرفي دانشگاه آزاد اسلامي واحد همدان، چگونگی تماس با معاونت های مختلف و مشاهده نمره دانشجويان	دانشگاه آزاد اسلامي همدان
آشنايی با تاريخچه دانشگاه و فعاليتهای آموزشی و پژوهشی و آشنايی با رشته ها و نحوه پذيرش دانشجو	دانشگاه آزاد اسلامی بندر عباس
	دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه
	دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان
	دانشگاه آزاد اسلامی واحد اقليد
معرفی بخشهای مختلف، گروههای آموزشی، شرح فعاليتهای تحقيقاتی و اطلاعاتی در باره شهرستان سبزوار	دانشگاه آزاد اسلامی سبزوار
	دانشگاه آزاد اسلامی مرودشت
	دانشگاه آزاد اسلامی سپيدان
	دانشگاه آزاد تربت حيدريه
	دانشگاه آزاد اسلامی شيروان
	دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوی
	دانشگاه آزاد اسلامی نيشابور
معرفی دانشگاه و بخشهای مختلف آن ، رشته های تحصیلی ، اخبار دانشگاه ، معرفی شهرستان قوچان	دانشگاه آزاد اسلامی قوچان
	دانشگاه آزاد اسلامی واحد مبارکه
مرکز فعاليتها و پژوهشهای قرآن و عترت دانشگاه آزاد اسلامی	پژوهش قرآن دانشگاه آزاد
	دانشگاه آزاد اسلامی شاهرود
	دانشگاه آزاد اسلامی کازرون
	دانشگاه آزاد اسلامی واحد داراب
سايت سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی	مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی
	دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین
	دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد

دانشگاه های علوم پزشکی
پايگاه اطلاعاتی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان	دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
	دانشگاه علوم پزشکی شيراز
دانشگاه علوم پزشکی تهران يکی از باسابقه ترين مراکز آموزش و تحقيقات پزشکی در ايران است. اين مرکز بخش علوم پزشکی دانشگاه تهران می باشد	دانشگاه علوم پزشکی تهران
	دانشگاه علوم پزشکی گيلان
	آکادمی علوم پزشکی
	دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
	دانشگاه علوم پزشکی تبريز
	دانشگاه علوم پزشکی مشهد
	دانشگاه علوم پزشکی بابل
معرفی بخشهای مختلف دانشگاه، اساتيد هيئت علمی و مراکز تحقيقاتی	دانشگاه علوم پزشکی ايران
معرفی دانشکده های مختلف دانشگاه و بانکهای اطلاعاتی	دانشگاه علوم پزشکی بقية الله
	دانشگاه پزشکی شهيد بهشتی
معرفی منابع تحقيقاتی پزشکی در ايران و ساير نقاط جهان و نيز ارائه اخبار پزشکی	دانشگاه علوم پزشکی کرمان
	دانشگاه علوم پزشکی زنجان
	دانشگاه علوم پزشکی ياسوج
	دانشگاه علوم پزشکی اهواز
پايگاه اطلاعاتی دانشگاه علوم پزشکی کرمان شامل اطلاعاتی در مورد دانشکده ها، بخشهای مختلف دانشگاه، بيمارستانها و کتابخانه دانشگاه	دانشگاه علوم پزشکی کرمان
	دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
	دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان
	دانشکده علوم پزشکی همدان
	دانشگاه علوم پزشکی اراک
دانشگاه علوم پزشکی خدمات درمانی شهيد صدوقی يزد	دانشگاه پزشکی صدوقی يزد
	دانشگاه علوم پزشکی کردستان
	دانشگاه علوم پزشکی لرستان
معرفی دانشکده، بخشهای مختلف آن و بيمارستانها و پزشکان شهرستان سبزوار	دانشکده علوم پزشکی سبزوار
	دانشگاه علوم پزشکی سمنان
دانشکده بهداشت و انستيتو تحقيقات بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی تهران	دانشکده بهداشت پزشکی تهران
	دانشگاه علوم پزشکی بوشهر
	دانشگاه علوم پزشکی قزوين


انجمن های دانشجویی ایرانی در خارج از کشور
انجمن متخصصين ايراني سن ديگو	aiap
انجمن ايرانيان دانشگاه يورك	yorku
انجمن دانشجويان ايراني دانشگاه تكنولوژي جرجيا	cyberbuzzgatech
انجمن علمي ايرانيان درهلند	isan

دانشگاه های جهانی
دانشگاه آکسفورد	دانشگاه آکسفورد
دانشگاه کمبریج	دانشگاه کمبریج
دانشگاه ادینبورگ	دانشگاه ادینبورگ

آدرس سایت های مفید آموزشی

pic85 — Fri, 06 Feb 2009 11:54:40 GMT

سايت هاي مرتبط

وزارت آموزش و پرورش

سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي

دفتر برنامه ريزي و تاليف كتب درسي

آموزش و پرورش استثنايي

معاونت آموزش و پرورش نظری و مهارتی

دفتر آموزش و پرورش نظري و پيش دانشگاهي

معاونت پرورشي و تربيت بدني

گروه پژوهش و نوآوري

گروههاي درسي دفتر برنامه ريزي و تاليف كتب درسي

گروه درسي رايانه

گروه تعليم و تربيت ديني

گروه جغرافيا

گروه فلسفه و منطق

گروه رياضي

گروه فيزيك

گروه زيست شناسي

ادامه .....

pic85 — Fri, 06 Feb 2009 11:51:49 GMT

بارم بندي و ارزشيابي درس زيست شناسي (1)و (2)

زيست شناسي (1)	فصل	نيمسالي	جبراني
	فصل 1	3	4
	فصل 2	5/2	5/3
	فصل 3	5/2	5/3
	فصل 4	3	4
	فصل 5	4	5
	جمع	15	20
زيست شناسي (2 )	فصل 6	5/2	5/3
	فصل 7	5/2	5/3
	فصل 8	3	4
	فصل 9	5/2	5/3
	فصل 10	5/2	5/3
	فصل 11	2	2
	جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس علوم زمين دوره پيش دانشگاهي

علوم زمين (1)	بخش	فصل	نام فصل	نيمسالي	جبراني
	1-زمين زيستگاه ما	1	حرکات زمين	2	2
	1-زمين زيستگاه ما	2	ساختمان دروني زمين	4	5
	2-زمين ناآرام	3	زمين ساخت ورقه اي	3	4
		4	زمين لرزه	2	3
		5	آتش فشان ها وفرآيند هاي آتش فشاني	2	3
		6	ساخت هاي تكتونيكي وكوه زايي	2	3
جمع				15	20
علوم زمين (2)	3- تاريخ زمين	7	شواهدي درسنگ ها	5/3	4
	3- تاريخ زمين	8	تحولات گذشته	2	3
	4-جايگاه زمين	9	منظومه شمسي	2	3
		10	ستارگان	2	3
		11	رسم نقشه	3	4
		12	زمين درخدمت انسان	5/2	3
جمع				15	20

توضيح :
الف : بارم هر فصل مي تواند معادل نيم نمره از مقدار پيشنهادي كمتر يا بيشتر شود .

ب : آزمون مستمر(5 نمره) شامل ميزان مشاركت در فعاليت هاي داخل كلاس (3 نمره) مانندحضور منظم دركلاس ، شركت فعال در پرسش و پاسخ كلاسي،انجام فعاليت ها ( مهارت ها) وتكاليف وابسته به آن ها و. . . هم چنين فعاليت هاي خارج از كلاس (2 نمره) مانند جمع آوري نمونه هاي سنگ وكاني ، ساختن وسائل كمك آموزشي ( تهيه بلور و…..) ،تهيه گزارش و …

بالاي صفحه

بارم بندي درس شيمي(1)و (2) دوره پيش دانشگاهي

بخش		نيمسالي	جبراني
شيمي(1)	ا ول	5/7	10
	دوم	5/7	10
	جمع	15	20
شيمي(2)	سوم	5/7	10
	چهارم	5/7	10
	جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس عربي (1و2) دوره پيش دانشگاهي

رديف	عنوان	نيمسالي	جبراني
1	ترجمه (ازمتن وتمرين)	5/2	3
2	معني لغت و اصطلاحات	5/0	1
3	اعراب مااشيراليه بخط	1	5/1
4	صحح الأخطاء	5/1	2
5	أجب عن الأ سئله (شامل سؤالات : «للمحادثه» ودرك مطلب)	2	5/2
6	للتعريب	5/1	2
7	ضع الكلمات في جمل مفيده	5/0	1
8	سؤالات از تماريني كه ناظر بر قواعد درسي است	4	5
9	للإ عراب والتحليل الصرفي	5/1	2
جمع		15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس زبان و ادبيات فارسي (عمومي)

ريز مواد آزمون	نيمسالي	جبراني
خود آزمايي (درك مطلب 5/2 تا 3 ، درك معني ومفهوم متن 5/2 تا 4 ، محتواي درآمدها 1 و نكات بلاغي 1تا2)	8	10
معني ومفهوم نثر وشعر	4	6
تاريخ ادبيات وسبك شناسي	2	3
حفظ شعر	1	1
جمع	15	20

موارد زير براي مطالعه آزاد مي باشد:

درس 9: فقط شعر (1) - نفحات صبح سعدي

درس 10: فقط شعر (2) - راه بي نهايت حافظ

درس 20: قسمت اول به بلبل

درس 22: قسمت دوم شعر تسلي خاطر جامي

درس 24: فقط متن افشين و بودلف

درس 30: صداي پاي آب - از «چشم‌ها را بايد شست، جور ديگر ... » - صفحه 206 و207

بالاي صفحه

بارم بندي درس ادبيات فارسي (1) رشته علوم انساني

ريزمواد آزمون	نيمسالي	جبراني
قافيه	5/2	3
عروض	6	9
نقد ادبي	5/6	8
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس ادبيات فارسي(2) رشته علوم انساني

ريز مواد آزمون	نيمسالي	جبراني
خود آزمايي (درك‌مطلب 5/2تا 3 درك‌معني و مفهوم‌متن5/2 تا 4،محتوايي درآمدها1و نكات‌بلاغي 1 تا 2)	7	9
معني ومفهوم نثر وشعر	4	6
تاريخ ادبيات وسبك شناسي	2	3
حفظ شعر	2	2
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس زبان خارجي (فرانسه و آلماني )دوره پيش دانشگاهي

فعاليت هاي كلاسي (20 نمره) شامل:
•فعاليت‌هاي كلاسي شفاهي (10 نمره) شامل:	الف ـ خواندن	سرعت مناسب : 1 نمره
		آهنگ تكيه و تلفظ صحيح : 1 نمره
		سليس خواني : 2 نمره
		درك مطلب : 2 نمره
	ب — بازگويي و خلاصه كردن مطلب خوانده شده (دانش‌آموزان پس‌ازخواندن بخشي از يك‌درس،نكات‌مهم آن‌رادريك يادوجمله بيان‌مي‌كنند.) : فرانسه 5/1 نمره / آلماني 2 نمره
	ج —مكالمه : فرانسه 5/1 نمره / آلماني 2 نمره
	د —تلفظ صحيح: (ارزش يابي در اين بخش صرفا به قسمت Pronounciation كتاب محدود مي شود.) لازم به توضيح است كه ارزش يابي تلفظ فقط درمورد زبان فرانسه است. 1 نمره
•فعاليت‌هاي كلاسي كتبي (10 نمره) شامل:	الف —انجام تكاليف درسي و پاسخ گويي به سوالات در كلاس: 5 نمره
	ب —آزمون هاي مستمر كلاسي : 5 نمره
آزمون كتبي پاياني (45 نمره) شامل:
1 - ديكته (Spelling) : فرانسه 5/2 نمره / آلماني 5 نمره
2 - ساختارهاي دستور (Structure) :س 9 نمره
3 - واژگان (Vocabulary) :ا 9 نمره
4 - خواندن و درك مطلب (Reading Comprehention) : نمره 18نمره		الف — متن خواندني بلند : 8 نمره
		ب — متن هاي كوتاه : 4 نمره
		ج — متن cloze : ب 6 نمره
5 - مكالمه : 4 نمره
6 - تلفظ : 5/2 نمره ( ارزش يابي تلفظ فقط در مورد زبان فرانسه است.)

بالاي صفحه

بارم بندي درس زبان خارجي ( فرانسه —آلماني)جبراني دوره پيش دانشگاهي

آزمون كتبي جبراني (40 نمره) شامل:
1ـ ديكته (spelling) : فرانسه 2 نمره / آلماني 4 نمره
2ـ ساختارهاي دستور(Structure) : نمره 8 نمره
3ـ واژگان (Vocabulary) : نمره 8 نمره
4ـ خواندن‌و درك‌مطلب(Reading Comprehention): نمر ه 16 نمره	الف — متن خواندني بلند : 6 نمره
	ب — متن هاي كوتاه : 4 نمره
	ج — متن Cloze :نمره 6 نمره
5- مكالمه : 4 نمره
6- تلفظ : 2 نمره
لازم به ذكر است كه ارزش يابي تلفظ فقط در مورد زبان فرانسه است.

بالاي صفحه

بارم بندي درس زبانان گليسي دوره پيش دانشگاهي

1- ارزشيابي مستمر از فعاليت هاي كلاسي دراختيار مدرسان مي باشد.( 5 نمره )

2- آزمون كتبي پاياني
(30 نمره) شامل:

الف - درك مطلب(16نمره) :

1) درك مطلب جملات 2

2) يك آزمون cloze استاندارد

3) درك مطلب دو متن بلند

تذكر: متون لازم براي موارد1 و 2 از كتاب درسي ومتون لازم براي مورد3 ازمتوني كه در سطح توانايي دانش آموزان مي باشد ، خارج از كتاب درسي انتخاب شوند.

مواد آزمون	انواع پرسش ها
درك مطلب	درست / غلط / ذكر نشده
تطبيق عناوين وپاراگراف ها	آزمون هاي چهار گزينه اي
تشخيص اطلاعات ضمني وغير ضمني	جور كردن
حدس زدن معني از بافت	كامل كردن يك جمله ، پاراگراف ، جدول يا نمودار
فهرست كردن	پرسش هاي باز
كاربرد هاي گوناگون جملات	مرتب كردن جملات به هم ريخته

ب - كاربردهاي‌جمله:(2نمره)
( Functions Sentence)

انواع پرسش ها : چهار گزينه اي ، جور كردني ، ساختن يا كامل كردن جملات

ج - واژ گان: ( 6 نمره )

انواع پرسش ها : پركردن جاهاي خالي با كلمات داده شده ويابدون آن ها(خوددانش آموزكلمات راتوليد مي كند ) ، چهار گزينه اي ، جور كردني ، جدا كردن كلمه نا مناسب

د - دستور: ( 6 نمره )

انواع پرسش ها : مرتب كردن كلمات به هم ريخته ، تلفيق دوجمله،چهارگزينه اي،پركردن جاي خالي باشكل صحيح كلمات

تذكر:همکاران گرامي خود را به يک نوع خاص از پرسش‌هاي ذکر شده در بالا محدود نکنند. با در‌نظر گرفتن محدوديت‌هاي متون انتخاب شده براي امتحان، تلفيقي از همه‌ي انواع پرسش‌هاي ذکر شده پيشنهاد مي‌شود. ضمناً از آن‌جايي که هدف اصلي کتاب، توسعه مهارت خواندن است،‌ توصيه مي‌شود پرسش‌هاي بخش‌هاي دستور واژگان و کاربردهاي جملات نيز به‌عنوان ابزاري در خدمت آزمون مهارت خواندن در نظر گرفته شود.

بالاي صفحه

بارم بندي درس زبان انگليسي جبراني دوره پيش دانشگاهي

آزمون كتبي پاياني
(40 نمره) شامل:

الف- درك‌مطلب (20نمره):

1) درك مطلب جملات 2

2) يك آزمون cloze استاندارد 3

3) درك مطلب دو متن بلند

تذكر:متون لازم براي موارد1 و 2 از كتاب درسي ومتون لازم براي مورد3 ازمتوني كه در سطح توانايي دانش آموزان مي باشد ، خارج از كتاب درسي انتخاب شوند.

مواد آزمون	انواع پرسش ها
درك مطلب	درست / غلط / ذكر نشده
تطبيق عناوين وپاراگراف ها	آزمون هاي چهار گزينه اي
تشخيص اطلاعات ضمني وغير ضمني	جور كردن
حدس زدن معني از بافت	كامل كردن يك جمله ، پاراگراف ، جدول يا نمودار
فهرست كردن	پرسش هاي باز
كاربرد هاي گوناگون جملات	مرتب كردن جملات به هم ريخته

ب- كاربردهاي‌جمله:(4نمره)
( Functions Sentence)

انواع پرسش ها : چهار گزينه اي ، جور كردني ، ساختن يا كامل كردن جملات

ج- واژ گان: ( 8 نمره )

انواع پرسش ها : پركردن جاهاي خالي با كلمات داده شده ويابدون آ ن ها ( خود دانش آموز كلمات را توليد مي كند ) ، چهار گزينه اي ، جور كردني ، جدا كردن كلمه نا مناسب

د- دستور :( 8 نمره )

انواع پرسش ها: مرتب كردن كلمات به هم ريخته،تلفيق دوجمله،چهارگزينه اي ، پركردن جاي خالي با شكل صحيح كلمات

تذكر: همکاران گرامي خود را به يک نوع خاص از پرسش‌هاي ذکر شده در بالا محدود نکنند. با در‌نظر گرفتن محدوديت‌هاي متون انتخاب شده براي امتحان، تلفيقي از همه‌ي انواع پرسش‌هاي ذکر شده پيشنهاد مي‌شود. ضمناً از آن‌جايي که هدف اصلي کتاب ، توسعه مهارت خواندن است،‌ توصيه مي‌شود پرسش‌هاي بخش‌هاي دستور واژگان و کاربردهاي جملات نيز به‌عنوان ابزاري در خدمت آزمون مهارت خواندن در نظر گرفته شود.

بالاي صفحه

از سایت متوسطه http://motavaseteh.talif.sch.ir/framework.jsp?SID=24

ادامه ......

pic85 — Fri, 06 Feb 2009 11:50:39 GMT

بارم بندي معارف ديني (1) اقليت هاي ديني

بخش هاي كتاب	نيمسالي	جبراني
بخش اول	2	3
بخش دوم	2	3
بخش سوم	5/2	3
بخش چهارم	2	3
بخش هفتم	5/1	2
بخش هشتم	5	6
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي معارف ديني (2) اقليت هاي ديني

بخش هاي كتاب	نيمسالي	جبراني
بخش نهم	5/4	6
بخش يازدهم	7	9
بخش دوازدهم	5/3	5
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس جغرافيا

فصل	نيمسالي	جبراني
اول	3	4
دوم	5/1	2
سوم	3	4
چهارم	5/3	4
پنجم	5/1	2
ششم	5/2	4
جمع	15	20

تو صيه‌ها :

1 - فعاليت هاي عملي در بخش هاي گوناگون بر اساس پژوهش هاي جغرافيايي انجام شود.

2 - بهتر است پژوهش ها وکارهاي عملي با استفاده از رايانه و ابزارآموزش در جغرافيا صورت گيرد.

بالاي صفحه

بارم بندي درس فلسفه دوره پيش دانشگاهي

فصل	نيمسالي	جبراني
اول	1	5/1
دوم	5/0	5/0
سوم	5/1	2
چهارم	2	5/2
پنجم	1	1
ششم	1	5/1
هفتم	5/0	1
هشتم	2	2
نهم	5/0	1
دهم	5/0	1
يازدهم	2	3
دوازدهم	2	5/2
سيزدهم	5/0	5/0
جمع	15	20

بالاي صفحه

ارزش يابي پاياني درس علوم اجتماعي دوره ي پيش دانشگاهي

درس	نيم سال	جبرانی
1 ، 2 و 3	3	4
4 و 5	5/2	5/3
6 و 7	2	5/2
8 و 9	5/2	5/3
10 ، 11 و 12	3	4
13 و 14	2	5/2
جمع	15	20

تذکرات:

1- فعاليت ها بخشي از محتواي هر درس محسوب مي شود که درارزش يابي بايد مورد توجه قرار گيرد.

2- تعداد سؤالات ، حدّاقل 14 وحدّاکثر 18 باشد.

3- در ارزش يابي نيم سالي براي هرسؤال ، حدّاقل 5/0 وحدّاکثر 5/1 نمره و درارش يابي جبراني ، براي هرسؤال ، حدّاقل 5/0 وحدّاکثر 2 نمره منظور شود.

4- حتي الامکان در ارزش يابي از انواع سؤالات استفاده شود.

5- تصاوير ، نمودارها ، جداول ، نقشه ها و مطالب کادرهاي رنگي با دو هدف تنوع بخشي و تعميق يادگيري ، درکتاب گنجانده شده اند و در ارزش يابي اين درس منظور نمي شوند

6- کتاب به گونه اي طرّاحي شده است که دانش آموزان رابه تفکردرباره ي مسائل وپديده هاي اجتماعي وتحليل آن ها وادارد.بديهي است که تکيه برمحفوظات ،آنان را به اين هدف نمي رساند و لازم است در ارزش يابي اين درس به اين نکته توجه شود.

بالاي صفحه

بارم بندي درس تاريخ دوره پيش دانشگاهي

شماره درس	نمره نيمسالي	نمره جبراني
درس 1	1	1
درس 2	5/1	2
درس 3	1	5/1
درس 4	5/1	5/1
درس 5	5/1	2
درس 6	1	1
درس 7	5/1	5/1
درس 8	5/1	5/2
درس 9	5/1	5/2
درس 10	5/1	1
درس 11	5/1	5/2
درس 12	5/1	5/2
درس 13	5/1	5/2
درس 14	5/1	5/2
درس 15	5/1	1
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس رياضي پايه(1)

فصول كتاب	نيمسالي	جبراني
فصل اول	5	7
فصل دوم	6	8
فصل سوم(تاصفحه 77)	4	5
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس رياضي پايه(2)

فصول كتاب	نيمسالي	جبراني
فصل سوم (از صفحه 77تاپايان فصل)	1	5/1
فصل چهارم	5/7	10
فصل پنجم	5/6	5/8
جمع	15	20

از صفحه 133 ( ضرب احتمال ها، پيش آمدهاي مستقل و وابسته ) تا پايان كتاب صفحه 147 از برنامه آموزشي اين درس حذف است .

بالاي صفحه

بارم بندي درس رياضيات گسسته

شماره قسمت	نيمسالي	جبراني
اول	5/3	5/4
دوم	5/4	6
سوم	3	4
چهارم	4	5/5
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي هندسه تحليلي و جبر خطي

فصل	نيمسالي	جبراني
اول	75/2	4
دوم	2	3
سوم	75/4	6
چهارم	5/3	5/4
پنجم	2	5/2
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس حساب ديفرانسيل و انتگرال (1)

فصل	نيمسالي	جبراني
اول	5/1	2
دوم	4	5/5
سوم	5/6	5/8
چهارم : تا سر مشتق ضمني (صفحه108)	3	4
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس حساب ديفرانسيل و انتگرال (2)

فصل	نيمسالي	جبراني
چهارم : از صفحه 108 تا پايان فصل	3	4
پنجم	5/7	10
ششم	5/4	6
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس رياضي عمومي (1)

فصل	نيمسالي	جبراني
اول	5	5/6
دوم	4	5/5
سوم	6	8
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي رياضي عمومي (2)

فصل	نيمسالي	جبراني
چهارم	75/2	75/3
پنجم	75/2	75/3
ششم	5	5/6
هفتم	5/4	6
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس فيزيك (1) رشته علوم رياضي

فصول	نيمسالي	جبراني
اول	25/4	5/5
دوم	25/4	5/5
سوم	5/3	75/4
چهارم	3	25/4
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس فيزيك (2) رشته علوم رياضي

فصول	نيمسالي	جبراني
اول	5/4	6
دوم	5/2	5/3
سوم	25/4	5/5
چهارم	75/3	5
جمع	15	20

تذكر : بارم هرفصل حداكثر5/0نمره مي تواند تغيير كند.

بالاي صفحه

بارم بندي درس فيزيك (1) رشته علوم تجربي

فصول	نيمسالي	جبراني
اول	75/3	5
دوم	4	5/5
سوم	75/3	5
چهارم	5/3	5/4
جمع	15	20

بالاي صفحه

بارم بندي درس فيزيك (2) رشته علوم تجربي

فصول	نيمسالي	جبراني
اول	5	5/6
دوم	25/2	5/3
سوم	75/4	75/5
چهارم	3	25/4
جمع	15	20

تذكر : بارم هرفصل حداكثر5/0نمره مي تواند تغيير كند.

بالاي صفحه

آموزگـــــــــــــــــــــــار

آموزش صنایع لفظی و معنوی

آموزش آرایه های ادبی

دستور زبان فارسی

دستور زبان فارسی

اسم :

فهرست

صفت :

فعل :

حرف اضافه :

حرف ربط :

اصوات :

قید :

کنایات :

آزمون های هماهنگ -عروض - پیش دانشگاهی علوم انسانی

شیوه تصحیح املا

قالبهای شعر فارسی -سوم دبیرستان

سایت دانشگاههای ایران

آدرس سایت های مفید آموزشی

ادامه .....

ادامه ......