الف - يك غلطي ها و نيم غلطي ها

عناوين غلط‌هاي املايي	نيم غلطي	يك غلطي	ملاحظات
الف- انتخاب نابه‌جا   انتخاب نابه‌جاي كلمه انتخاب بيش از يك شكل كلمه از قلم انداختن يك كلمه آوردن جانشين براي يك كلمه تغيير دادن كلمه		* * * * *	«سبر» به جاي «صبر» و «گل و خوار» به جاي «گل و خار» «سبر» و «صبر» با هم كلمه‌اي كه اهمّيّت و بار املايي دارد. كلمه‌اي كه اهمّيّت و بار املايي دارد. «غذا» به «قضا» تغيير يابد.
ب- حرف نادرست   شكل نادرست حرف  حرف اضافي يا حذف حرف دندانه‌ي اضافي يا حذف دندانه نقطه‌ي اضافي، كم يا نابه‌جا سركج اضافي يا حذف سركج كرسي نادرست همزه حرف كشيده‌ي نادرست ياي ميانجي اضافي يا حذف آن تغيير دادن حرف (به تبع واج) تغيير ندادن حرف (به تبعيت از عربي) تغيير دادن شكل حرف شكسته نوشتن حرف	* * * * * * * * * * * *		«باـغ» به جاي «باغ» و…  «بيانداخت» به جاي «بينداخت»، «علاقمند» به جاي «علاقه‌مند» «بسـبي» به جاي «بسي»، «  صبحانه » به جاي صبحانه» «ياور» به جاي «باور»، «جنان» به جاي «چنان»، «تفت» به جاي «نفت» «عسگر» به جاي ««عسكر»، «جنكاور» به جاي «جنگاور» «مأثر» به جاي «مؤثّر»  « » به جاي «سخن» «خانه‌ي‌دار» به جاي «خانه‌دار»، «خانه احمد» به جاي «خانه‌ي احمد» «پمبه» به جاي «پنبه» «اسمعيل» به جاي«اسماعيل» «شست» به معني عدد 60 به جاي «شصت» و…  « » به جاي «براي»
پ- نشانه‌ي نادرست نشانه‌ي اضافي، كم يا نابه‌جا	*		«گلاّب» به جاي «گلاب»، «مي‌ايد» به جاي «مي‌آيد» و «متكا» به جاي «متّكا» و…
ت- انفصال نادرست انفصال «به» از فعل انفصال «كلمات تركيبي» (منظور كلماتي است كه در هيچ يك از كتاب‌هاي درسي موجود به شكل جدا ديده نشده‌اند)	* *		«به رفت» به جاي«برفت» «به  داشت» به جاي«بهداشت»
ث - كلمه‌ي نادرست(فاقد ارزش املايي) كلمه‌ي اضافي كلمه‌ي محذوف جانشين كردن كلمه‌ي ديگر تغيير دادن كلمه تكرار كردن كلمه (اگر كلمه‌ي مكرّر صحيح باشد، بار اوّل غلط محسوب نمي‌شود ولي براي بار دوم و بيش‌تر در كلّ املا يك غلط محسوب مي‌شود)	* * * * *		اضافه شدن مثلاً «مداد» به متن املا مثلاً «خويش» به جاي «خود» و ... مثلاً «پارسال» به جاي «پارسا» و برعكس (غلط سمعي)«دوست» و « دوست» باهم حذف شدن مثلاً «مداد»از متن املا

ب - موارد دو املايي

عناوين دو املايي	مصوبه	گونه ي ديگر	دو املايي
الف- اتّصال و انفصال اتصال و انفصال «است، اند» اتصا ل و انفصال پيشوند «به» اتصا ل و انفصال «بي» اتصا ل و انفصال «تر»، «ترين» اتصا ل و انفصال «چه» اتصا ل و انفصال «كلمات تركيبي» اتصا ل و انفصال «كه» اتصا ل و انفصال «ها» اتصا ل و انفصال «هم» اتصا ل و انفصال «به، مي»	«معلم است، معلم‌اند» «به نام»، «به‌خصوص» «بي‌علاقه» «بزرگ‌تر» «چه‌قدر» «فرهنگ‌سرا» «چنان‌كه» «كتاب‌ها» «هم‌كلاس»  «به خانه مي‌رود»	«معلمست، معلمند» «بنام»، «بخصوص» «بيعلاقه» «بزرگتر» «چقدر» «فرهنگسرا» «چنانكه» «كتابها» «همكلاس»  «بخانه ميرود»	هر دو صحيح است هر دو صحيح است هر دو صحيح است هر دو صحيح است هر دو صحيح است هر دو صحيح است هر دو صحيح است هر دو صحيح است هر دو صحيح است  هر دو صحيح است
ب- تغيير تغيير واج	خانه‌ي علي املاي فارسي، دانايي	خانهعلي املاء فارسي، دانائي	هر دو صحيح است هر دو صحيح است
پ- حذف و اضافه «رعايت نشانه‌گذاري»	«داناست، نيكوست» و… «داود ، جست و جو » و… «گفت: مي آيم» و…	«دانا است، نيكو است» و… «داوود ، جستجو » و… «گفت مي آيم» و…	هر دو صحيح است هر دو صحيح است هر دو صحيح است

چند تذكّر:

1- هر مورد غلط در كلّ املا هر كلمه، تنها يك بار گرفته مي‌شود. مثلاً اگر صبر را سه بار سبر بنويسد يك بار غلط گرفته مي‌شود.

 2- موارد دو املايي عمدتاً كلماتي است كه در كتاب‌هاي درسي- و نه كتاب‌هاي غيردرسي- به دو شكل ديده مي‌شوند و قرار است همه‌ي آن‌ها در آينده، شيوه‌ي املايي واحدي داشته باشند؛ بنابراين، كاربرد بخش دواملايي دائمي نيست.

3- در موارد كم يا زياد گذاشتن نقطه و دندانه در كلّ املا دو بار محاسبه خواهد شد.

 4- درباره ي تشديد وسركج در كلّ املا تنها دوبار محاسبه خواهد شد.

در همایشی که در محضر اساتید عزیز جناب استاد طباطبایی و استاد هداوند در  مرکز تربیت معلم  زینبیه -پیشوا بودم علاوه بر  فیض از کلاس استاد ُ  دو مقاله بسیار ارزشمند از این دو عزیز به امانت  أورده ام که  تقدیم ره جویان و معلمین عزیز می نمایم

با تشکر از این دو استاد عزیز

« زنگ قشنگ انشا »

نمی دانم چه اندازه با من موافقید که معلم انشا در هر جلسه ی کلاس درس انشا باید طرحی نو در اندازد و کاری کند که دانش آموزان چشمهایشان را بشویند و جور دیگری به درس انشا نگاه کنند و همیشه منتظر باشند تا کلاس انشا کی فرا می رسد و برای حضور در کلاس لحظه شماری کنند و همچنین در کلاس انشا یاد بگیرند که زندگی و دنیا را زیبا ببینند.

اگر معلمی خودش اهل ذوق نباشد نمی تواند برشاگردان اثر گذارد چون ذات نایافته از هستی بخش، کی تواند که شود هستی بخش، معلم انشا خودش ابتدا باید اهل خلق و نوشتن و آفریدن باشد و خود از نوشتن نترسد و خودش همراه دانش آموزان در کلاس انشا، انشا بنویسد و این کار باعث علاقه ی بیشتر دانش آموزان به معلم و درس انشا خواهد شد.

راهکارهایی که در ذیل ارایه می شود ثمره ی سال ها کار معلمی آن هم در کلاس انشا می باشد و نگارنده ی این سطور همیشه سعی نموده از بهترین و جدیدترین شیوه در تدریس انشا بهره ببرد و حالا نتایج و ثمره ی آن سالها، بر این صفحات جاری شود تا اگر همکاران دیگر صلاح دانستند از آن بهره ببرند و باعث زیبا شدن کلاس خود و لذت بردن شاگردان خویش شوند.

1ـ چشم ها را باز کنیم

یکی از راه های خوب برای بالابردن قدرت دقت دانش آموزان این است که در اولین جلسه دانش آموزان را کنار پنجره ی کلاس ببریم و از ایشان بخواهیم هر چه را که در بیرون کلاس می بینند بنویسند یا آنها را فهرست نمایند و به آن ها گوشزد نماییم از هیچ چیزی چشم پوشی ننمایند و هر چه را که می ببینند بنویسند این کار باعث رقابت در بچه ها می گردد و هر کدام سعی می کنندچیزهایی بیشتری ببینند . بعد از 20 دقیقه از آنها بخواهیم نوشته های خود را برای هم کلاسی های خود بخوانند و دانش آموزان قضاوت کنند که کدام دانش آموز دیدش را بهتر باز کرده و بهتر نوشته است لازم به یادآوری است معلم هم همراه دانش آموزان باید انشا بنویسد و انشای خود را برای آنها بخواند.

2ـ جمله سازی با کلمات غیر مرتبط

یکی دیگر از روش هایی که در کلاسم موفق به انجامش شدم و باعث شد که دانش آموزان به وجد بیایند و از انشا نترسند و به آن علاقه مند شوند این بود که برروی تابلو یک جدول سه در سه ( نُه خانه ای ) می کشیدم و از بچه ها می خواستم که هر کلمه ای که به ذهنشان رسید بگویند و به آن ها یادآورد می شدم که هر چه کلمات بی ربط تر باشد بهتر است سپس کلمات را در خانه های جدول می نوشتم وقتی جدول کامل شد از نفر اول می خواستم با ردیف اول افقی ، نفر دوم با ردیف دوم افقی، نفر سوم با ردیف سوم افقی، نفر چهارم با ردیف اول عمودی و نفر پنجم با ردیف دوم عمودی و ............ جمله بسازند اگر خانه های جدول کم می آمد جدولی دیگر     می کشیدم . سپس از بچه ها تقاضا می نمودم جملات خود را به 10 جمله برسانند بعد جمله ها را به هم ربط دهند. گاهی از دانش آموزان می خواستم به 9 کلمه ی جدول فقط یک جمله بسازند. بعضی مواقع جمله های دانش آموزان را برروی تابلو می نوشتم و از آن ها می خواستم با جمله های روی تابلو انشان بنویسند و جالب این است دانش آموزان با ذوق و شوق فراوان این کار را انجام می دادند و می گفتند آقا ما تا الان فکر می کردیم انشا سخت است اما با این کار فهمیدند انشا چقدر ساده و زیباست. دوباره از این روش در جلسه ی بعد استفاده کنیم  اما به ایشان می گفتم جلسه ی بعد روشی دیگر . برای نمونه جدول در زیر آورده می شود:

جمله های دانش آموزان

1ـ دوست خنگ من ماکارونی می خورد.

2ـ من مداد را به سمت دایناسور شوت کردم.

3ـ مدرسه ی ما رایانه و مروارید دارد.

4ـ دایناسور مدرسه ما ماکارونی می خورد.

5ـ آدم خنگ با توپ به رایانه شوت زد.

6ـ .....

3ـ بازی با کلمات

دانش آموزی  گوید

در این روش یک کلمه برروی تابلو می نویسیم و از اولین دانش آموز که اسم او در دفتر است می خواهیم با آخرین حرف کلمه ی نوشته شده روی تابلو را اولین حرف کلمه قرار دهد و کلمه ای بگوید و نفر دوم آخرین حرف کلمه ی دوم را حرف اول کلمه ی خود قرار دهد.مثلاً کلمه ی مادر                         رشت                    تبریز

زنبور                      رودخانه                        هلو                       وانت                      ترسو                   و .......

سپس از شاگردان می خواهیم با کلمات روی تابلو انشا بنویسند. این کار برای دانش آموزان حالت بازی را دارد البته بازی فکری و این که اندیشه خود را به حرکت در آورند. این کار را می تواند با اسم بچه ها ، اسم اشیا، میوه ها، گل ها، غذاها و .... انجام داد.

4ـ دلم می خواهد

یکی دیگر از راه های تدریس انشا این است که موضوعاتی به دانش آموزان بدهیم که برای آن ها ملموس باشد و راحت بتوانند احساسات خود را بیان کنند یکی از این موضوعات « دلم می خواهد » یا « بهترین دوست» یا « ای کاش » و ... زمانی موضوع « دلم می خواهد » را به دانش آموزان دادم و از آن ها خواستم هر چه دل تنگشان می خواهد بنویسند. آن ها هم گوش کردند و نوشتند: « من دلم می خواهد که گلی از گل های خوشبوی بهشت که بوی عطر پیامبر گرامی را می دهد، باشم، که باعث خوشحالی مردم شوم دیگری نوشته بود: « من دلم می خواهد مقداری پول داشته باشم تا با آن قرض های پدر و مادرم را که به خاطر آن حسرت می خورند و ناراحتند و سرم داد می کشم پرداخت کنم» دیگری گفته بود: « من دلم می خواهد یک بز می داشتم و هر روز شیرش را می دوشیدم و می خوردم و وقتی شیرش تمام شد خودش را می خوردم» شاگرد دیگر نوشته بود: « من دلم می خواهد معلم فارسی بشوم و همچنین دلم می خواهد هرکس مرا اذیت کرد جوابش را بدهم یا بهتر با او دعوا کنم ولی زورم نمی رسد و همچنین شاگرد دیگر گقته بود  : من دلم می خواهد آنقدر زور داشتم تا با یک ضربه حریف را بخوابانم و ............... »

با این دانش آموزان آرزوها و خواسته هایشان را به زبان خود نوشته بودند و هر کدام خوشحال از اینکه توانسته اند انشا بنویسند.

5ـ خواندن کتاب قصه

یکی از کارهای خوب که در کلاس انشا می توان انجام داد خواندن کتاب های قصه و داستان و خاطرات در کلاس است اگر معلمی تمام طول سال را در کلاس انشا فقط برای بچه ها کتاب بخواند دانش آموزان نه تنها ضرر نکرده اند بلکه بهترین استفاده را از کلاس درس برده اند یکی از داستان هایی که همیشه در کلاسم می خوانم قصه ی بچه ی مردم در کتاب « سه تار جلال آل احمد» می باشد . داستان بچه ی مردم نمونه ی بسیار جالبی برای داستان کوتاه و توصیف می باشد روش خواندن به این صورت است که داستان را می خوانیم و از دانش آموزان می خواهیم اسمی دیگر برای داستان انتخاب کنند و یا آخر داستان را طوری دیگر به پایان برسانند و یا ادامه ی آن را بنویسند چون زمانی که داستان به پایان می رسد دانش آموزان فکر می کنند هنوز داستان تمام نشده است و این کار خوبی است که دانش آموزان آن را به دلخواه ادامه دهند در زیر نام هایی که             دانش آموزان برای بچه ی مردم پیشنهاد نموده اند می آورم.

1ـ مادری که دیگر مادر نیست 2ـ هیچ کس مرا دوست ندارد 3ـ بچه ی بی نوا 4ـ درپیچ و خم زندگی 5ـ میم مثل مادر 6ـ برباد رفته 7 ـ بی وفا 8 ـ تیسمیس 9 ـ تخمه ی آفتابگردان 10ـ وصله ی ناجور و ...

درادامه غیر از کتاب های جلال آل احمد کتاب های آقای هوشنگ مرادی کرمانی نظیر« لبخند و مربای شیرین » و .... پیشنهاد می شود همچنین از قصه ی «عدل صادق چوبک » و قصه های یک دقیقه ای فریبا کلهر و نشان لیاقت عشق و ............ نباید گذشت.

6ـ کتاب برای کلاس

در ابتدای سال از هر دانش آموز مبلغی پول می گرفتم و خودم هم مبلغی روی آن پول ها می گذاشتم و با آن مبلغ کتاب های قصه برای دانش آموزان می خریدم و از آن ها می خواستم آن را بخوانند و خلاصه نویسی نمایند و سپس کتاب ها را بین خودشان عوض کنند به این ترتیب دانش آموزان در طول سال با مبلغی اندک چندین کتاب مطالعه می نمودند و در پایان سال همراه دانش آموزان کتاب ها را به کتابخانه ی مدرسه هدیه        می دادیم.

7 ـ خطوط ناقص و انشا

در بعضی از جلسات خطوط ناقصی مانند زیر را به دانش آموزان می دادم و از ایشان  می خواستم خطوط را ادامه دهند و کامل نمایند و شکل جدید خلق کنند . سپس از آن ها می خواستم شکل رسم شده را توصیف نمایند و یا دو شکل را به هم جملات ربط دهند یا با اشکال کشیده شده داستان بسازند با این کار هم              دانش آموزان خلاق شناخته می شوند و هم می توان به روانشناسی آنها پی برد.

مطالب بالا گزیده ای از روشهای اجرایی در کلاس انشا بود، تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.

                                                         ابراهیم هداوند میرزایی

                                     مدرس مرکز تربیت معلم زینبیه پیشوا

« ما می توانیم »

1

نوشتن در مهارت های زبان آخرین و مشکل ترین مهارت قلمداد می شود چون از یک سو رمزهای صوتی باید تبدیل به رمزهای دیداری یا خط شوند و از سوی دیگر هماهنگی میان چشم و دست و حرکت ماهیچه های ریزکار، نیاز به مهارت ویژه ای دارد . ضمناً تصورات ذهنی ، خصلت گزاره ای  دارند و تعداد اندکی واژه توانایی حمل بار معنایی آن ها را داراست به همین دلایل است که علمای روان شناس زبان برای مهارت نوشتن فرایندی ویژه قایل اند ، و بر دشواری و پیچیدگی آن تاکید می نمایند .

اگر به سطوح نوشتن نیز نگاهی اجمالی داشته باشیم نوشتن خلاق حدّ نهایی نوشتن است  و می تواند در خلاقیت هم سطوح خاصی در نظر گرفت تا نوشته ای قابل عرضه در زمینه های ادبی و فرهنگی ارائه داد .

از زمانی که معلمان ما در جهت دستیابی به نوشته های خلاق ، روش های نوین را برگزیدند ، سطح  نوشته های فراگیران ما تغییر کرده و برای بهتر شدن نوشته ها و به سطح عالی رسیدن آن را هی بس طولانی در پیش داریم .

درسی به عنوان « روش تدریس املا و انشا و دستور» در مراکز تربیت معلم فرصتی برای ارائه ی برخی از روش ها ی نوین است که بنده سالها افتخار تدریس در این ماده ی درسی را داشته ام. در اینجا یکی از روش هایی که عملا در کلاس پیاده کردم و نتیجه ی بسیار خوبی داشته نقل می کنم . در یکی از جلسات مربوط به درس انشا به دانشجویان گفتم کاغذی جلوی خود گذاشته و آنچه را که انجام دادنش برایتان مشکل است نام ببرید . برای اینکه مقصود خود را بیشتر بیان کنم چند لحظه ای که از نوشتن گذشت به چند نفر اشاره کردم و خواستم که نوشته هایشان خوانده شود . برخی متوجه منظور نشده بودند و چیزهایی نوشته بودند که انجام ندادن آنها بسیار هم خوب بود مثلاٌ « من نمی توانم به پدرم احترام نگذارم» ،« من نمی توانم تکالیفم را به موقع انجام ندهم »

باشد توضیحی مجدد که کارهایی نوشته شود که انجام دادنش خوب است ولی ما به دلایل مختلف «با عنوان نمی توانیم » از انجام آنها طفره می رویم .

این بار نوشتن آغاز شد و خودم هم مانند سایرین شروع به نوشتن کردم . بعد از حدود ده دقیقه پایان وقت اعلام شد و چند مورد از نوشته های خودم را خواندم و از دانشجویان خواستم که هر کس دو یا سه مورد از نوشته های خودشان را بخوانند . بعد از اینکه اکثر دانشجویان نوشته ها را خواندند به آن ها گفتم که نوشته ها را جمع آوری کنند و نزد من بیاورند . من هم که از قبل پاکتی آماده کرده بودم نوشته های خود و دیگران را در آن پاکت گذاشتم و همراه همه ی دانشجویان به باغچه ی مرکز تربیت معلم رفتیم .

چون طرح برای خودم آشنا بود ولی برای دانشجویان مبهم؛ همه در راه سؤال می کردند کجا می رویم ؟ چه کار می خواهیم انجام دهیم ؟ تا اینکه به باغچه رسیدیم و بیلی آماده کنار زمین بود . به کمک آنها مقداری از خاک ها را جابجا کردیم و پاکت حامل پیام ناتوانی ها را زیر خاک دفن کردیم .

سخنان بسیار مختصر در خصوص ناتوانی ها و مردن و دفن و مراسم ترحیم آنها بیان شد و به کلاس آمدیم . اطلاعیه های آماده به دیوارکلاس نصب شد که زمان و مکان مراسم ترحیم را اعلام می کرد . اشاره کردم که این اطلاعیه تا آخر سال روی دیوار می ماند تا ما هیچ گاه به فکر « نمی توانیم » نیفتیم چون آن مرده است .

سپس از دانشجویان خواستم گزارشی از فعالیت انشایی امروز بنویسند که در پایان به چند مورد از این  گزارش ها بدون تصرف اشاره می شود :

دومین جلسه ی کلاس انشا روز سه شنبه 24/11/85 ساعت 30 : 13 بعداز صرف ناهار با دوستانم وارد کلاس انشا شدیم معمولاً در این ساعت سرکلاس نشستن خیلی سخت است، علت آن خواب لعنتی است که اکثر دانشجویان را کلافه می کند. بعداز نشستن روی صندلی های چوبی، استاد طباطبایی وارد کلاس شدند1و طبق معمول بلافاصله بعد از سلام درس را شروع کردند با این تفاوت که گفتند هر کس ورق کاغذی در آورده؛ خودشان روی تابلو با خط درشت نوشتند« ما می توانیم» اما به گفتند: شما ده جمله بنویسید که نمی توانید انجام بدهید. مثلاً « نمی توانم دروغ نگویم » تقریباً 5 الی 7 دقیقه فرصت دادند تا جملاتمان را نوشتیم سپس از هر کدام خواستند که اولین جمله اش را بخواند ...( مینا شجاعی )

در روز سه شنبه 24/11/1385 استاد طباطبایی با آرامش و متانت خاصی که همیشه همراه خود دارند و با قدم های محکم اما آرام و متین خود در حالی که کیفی به دست داشتند  وارد کلاس شدند، با یاد و نام ایزد تعالی و سلام و احوالپرسی درس را آغاز کردند. بعد از مختصر گفت و گویی با دانشجویان ، از جای خود بلند شدند و عبارت « من می توانم» را روی تابلو نوشتند و ... ( معصومه رمضانی)

 ...همکاران به نوبت جمله ی خود را می خواندند که به بعضی از آنها شاره می کنم:

ـ من نمی توانم مادری شایسته برای فرزندانم باشم.

ـ من نمی توان درس بخوانم .

ـ من نمی توانم فرزند خوبی تربیت کنم.

ـ من نمی توانم پشتکار داشته باشم. ( مرضیه رمضانی)

سپس استاد از هر کدام از ما خواستند تا جملات نوشته شده ی خود را بخوانیم هر کدام از دانشجویان جملات نوشته شده ی خود را خواندند بعضی از جملات تکراری بودند و بعضی دیگر اشکالاتی داشتند که با کمک استاد محترم تصحیح گردید استاد نوشته های دانشجویان را جمع کردند و گفتند همه برخیزند و به دنبال او به حیاط مرکز بروند همگی پشت سر ایشان به راه افتادیم. همه کنجکاو بودند که بدانند استاد می خواهند چه کاری انجام دهند. پس از طی کردن مسافت حیاط مرکز ، تقریباٌ به نزدیک نمازخانه ی مرکز رسیدیم. آقای رعیت ( یکی از دانشجویان) یک بیلی در دست داشت که با آن چله ای کوچک حفر کرد و استاد ورقه ها را به یکی از دانشجویان دادند و گفتند که آنها را در چاله بگذارد و آقای رعیت برروی آن خاک بریزد. روی ورقه ها با خاک پوشانیده شد. اولین تدفینی بود که می دیدم همه خندیدند و جملات خنده دار را برزبان می آوردند. یکی از دانشجویان می گفت : فاتحه بخوانید ، دیگری می گفت مراسم سه و هفت در مرکز برگزار می شود.( مینا هادیان)

... خلاصه همه فاتحه ی « من نمی توانم » ها را خواندیم و به سمت کلاس حرکت کردیم ، این بار          استاد خیلی سریع تر از ما حرکت می کردند که من به دوستم گفتم استاد از این که سریع بر می گردد              نقشه ای  در سردارد و خود هم سریع بعد از استاد به کلاس آمدم وقتی وارد کلاس شدم، دیدم اطلاعیه ی      ترحیم « من نمی توانم » تاریخ فوت 24/11/85 محل دفن « باغچه تربیت معلم » ..... را روی تابلو کلاس نصب کرده اند.( مینا شجاعی)

... ما هم که هاج و واج این حرکات را زیر نظر داشتیم بنده با کمال حیرت دیدم که تمام آن دست      نوشته ها را در آن چاله دفن کردند و فرمودند: حالا همه می توانید ، هیچ کاری در این دنیا وجود ندارد که آدمی قادر به انجام آن نباشد من که از این کار استاد خیلی لذت بردم بعد به کلاس برگشتیم استاد اعلامیه ی تدفین را به بورد نصب نمودند بنده از کار استاد نتیجه گرفتم : ما قادر به انجام هر کاری هستیم!( شهلا پارسا)

... یکی از دانشجویان گفت دعا و فاتحه بخوانید دیگر ی گفت  مراسم سوم و هفتم در همین مرکز برگزار می شود و ما همگی ناهار فردا میهمان مرکز هستیم خلاصه کلی خندیدم و همراه استاد به کلاس برگشتیم وقتی داخل کلاس شدیم پای تابلو یک اعلامیه چسبانده شده بود همه ی کارها با نظمی خاص و آمادگی قبلی انجام     می شد و من از این برنامه ریزی واقعاً لذت می بردم و احساس خوبی داشتم ( زهرا انارکی کردی)

... استاد با این فعالیت ضعف و سستی را در وجود ما کاهش داده و باعث اعتماد به نفس ما شدند اگر در آینده احتمالاً کار سختی را به ما محول کنند با یادآوری این روز به توان و نیروی خود می افزاییم و از هیچ گونه ترسی واهمه نخواهیم داشت . زمانی که معلم درخود احساس توانایی واقتدار داشته باشد مسلماً به دانش آموزان خود نیز منتقل می کند. رفتارهای مناسب و استوار و محکم او درانجام کارها باعث پیشرفت دانش آموزان و زندگی بهتر آنها در آینده می شود. زندگی آینده ی آنها مدیون گفتار، کردار و عمل و افکار مثبت و اراده ی محکم معلم است( معصومه رمضانی )

... آن روز ما از این کار استاد، درس بزرگی گرفتیم که همیشه به یادمان خواهد ماند ایشان با این کار، احساس « من نمی توانم » را در ما تضعیف نموده و ما را به توانایی داشتن درانجام کارها تشویق نمودند.

فعالیت این روز، تأثیر بسیار مفیدی برافکار همه ی ما گذاشت، اعتماد به نفس ما را تقویت نموده و ما را براین امیدوار نمود که نباید درانجام کارها احساس ضعف و ناتوانانی داشته باشیم.

... این اعلامیه هنوز هم بر تابلوی کلاس نصب می باشد و ما هرروز با دیدن آن براستفاده از تواناییهای خود مصمم می شویم و این فکر را در خود تقویت می نماییم که باید « عزت نفس » دانش آموزان خود را نیز تقویت نموه و به آنها اطمینان دهیم که می توانند با فکر خود ، کارهای بزرگی انجام دهند.( مرضیه رمضانی)

... همان موقع استاد بالا سرورقه ها ایستاد و گفت:ما نمی توانیم های شما را دفن کردیم و در کلاس درس دیگر نمی توانیم درکار نیست. شما هم اگر در کاری جدیت و تلاش داشته باشید و اراده کنید و تصمیم بگیرید هر کاری که بخواهید می توانید انجام دهید هر چند آن کار برایتان مشکل باشد حالا اگر کسی فکر می کند که باز هم نمی تواند بنشیند و یک فاتحه برای آن بخواند که همگی بچه ها دوباره خندیدند، بعد همراه استاد به کلاس آمدیم به محض ورود به کلاس روی تابلو اعلامیه ترحیم زده بودند که ... ( اشرف سادات اردستانی)  

... همه ی کارها با طرح برنامه ی از پیش تعیین شده انجام گرفته بود و همگی از آن لذت می بردیم و منتظر سخن آخر استاد بودیم که ایشان گفتند: ما همگی « ما نمی توانیم » ها را دفن کرده ایم و از این ساعت دیگر عبارت « ما نمی توانیم » نزد ما معنایی ندارد. دیگر ما می توانیم بر تمام کارها، مشکلات و مصائب فائق آییم .( مینا هادیان) 

استاد گرامی با این کار سه مطلب را به ما آموزش دادند:

اول اینکه ما را از آن حالت خواب آلود بیرون آوردند و جنب و جوشی به کلاس دادند.

دوم اینکه ما را به این باور رساندند که واقعاً « می توانیم » ممکن است اول هر کاری سخت باشد اما با توکل و تلاش و اعتماد به نفس می توان به موفقیت رسید.

سوم ـ یک روش از روش های کار در کلاس انشا را به ما آموزش دادند( مینا شجاعی)

... ما در آنجا با هم قرار گذاشتیم دیگر نگوییم من نمی توانم، از این لحظه به بعد جمله ی : من می توانم را به کار ببریم ...

... اکنون ما می توانیم در انشا خلاقیت ها و توانایی های خود را بنویسیم ما می توانیم وظایف و مسوولیت ها ی خود را بهتر انجام دهیم. ما می توانیم از روش های مناسب برای نوشتن انشا استفاده کنیم . ما  می توانیم از کمک و همکاری یکدیگر درامر انشانویسی استفاده کنیم و هزاران ما می توانیم ... ( ستاره ضیایی )

... این زنگ برای من بسیار جالب و به یادماندنی بود و درس بزرگی برای من و دیگر همکاران شد که کلمه ی « نمی توانم » را از فکر و ذهن خود خارج کنیم و به بچه ها هم یاد بدهیم.( اعظم طباطبایی)

                                      سیدمصطفی طباطبایی

                                مدرس مرکز تربیت معلم زینبیه پیشوا

منابع

1ـ زبان شناخت ـ سیما وزیرنیا ـ چاپ اول 1379 ـ نشر قطره

2ـ ما می توانیم ـ مورمان کلیک .

3ـ کارهای عملی دانشجویان مرکز تربیت معلم زینبیه ی پیشوا

دراین نوع انشادانش آموزچیزهایی راکه دراطراف خودمی بیندیامی شنودویابه طریقی ازحواس مختلف خوددرک می کندوصف وتعریف می نماید.

2-گزارش نویسی

3-انشای نقلی: این نوع انشادربیان سرگذشت انسان یاحیوان یاچیزی دیگریاست .

4-برگرداندن شعربه زبان ساده ونثرامروزی

5- انشای تخیلی: این انشامحصول ذهن وساخته وپرداخته ای افکاردانش آموزان است درحقیقت وصف وبیان صورت ذهنی است که اوبرای خودگمان کرده وغالباً اساس خارجی ندارد

6-خلاصه نویسی

7-نامه نویسی

8-خاطره نویسی

9-انشای تحقیقی یااستدلالی 

موضوع این نوع انشابحث وتحقیق درباره ی مسائل عقلی است ازقبیل مسائل تاریخی علمی اجتماعی وادبی و..

10-روزنامه دیواری

یک نوع انشای گروهی«روزنامه دیواری است که برای بروزاستعدادهای گوناگون دانش آموزان درنویسندگی فرصت مناسبی است .

چه عواملی نبوغ فکری دانش آموزان رادرگفتارونوشتارتقویت می کند؟

1-خانواده

خانواده اولین ومهمترین بسترتقویت نبوغ فکری دانش آموزان است طرزصحبت نوع تغذیه سلامت جسمانی وروانی وآرامش خاطرخودداری ازسختیهای فشاردرخانه تشویق وتنبیه نامناسب ،همه دررفتاردانش اموزان اثرمی گذارد.

2-مدرسه:

دانش آموزان درمدرسه احساس آزادی بیشتری برای بیان افکاروعقایدمی کنندبه وظایف خودآشنامی شوندودراین کانون باصفاتجربه به کسب می کنند،بادوستان خودارتباط برقرارمی کنندوبرخورداحترام آمیز،مدیرومعلم و..درنوع رفتارآنهاتأثیرمی گذارد.

3-معلم

معلم بایدباایجادشرایط مناسب ومحیط مساعدبرای توسعه قوه ی کلام وپرورش مهارت نوشتاری شمابکوشد.دردرجه ی اول خودناطقی تواناباشد،درست وشیرین سخن بگویدوبنگاردوآنچه راکه می گویدعمل کند.

4-اجتماع

جامعه ی اسلامی وظیفه داردکه ازطریق تماس دانش آموزان باکتابهای گوناگون علمی وادبی شعله های علم رادروجودشان فروزان کندتابافرهنگ ارزشمنداسلامی آشناشوندونقش پیامبران بزرگ رادرزنده کردن تمدن اسلامی بفهمند.

5- کتاب

6- جمع آوری اطلاعات

دانش آموزان می توانندازطریق گوناگون کسب اطلاعات کنندومهارت گفتارونوشتارشان راتقویت کنند.این اطلاعات عبارتنداز: الف)آشنایی باقران وحفظ آیات وسوره های قرآن واحادیث پیامبران وامامان

ب)آشنایی بارسانه های گروهی مثل رادیو، تلویزیون، مطبوعات .

7-خوددانش آموز

8-نقش تصاویردرنبوغ گفتارونوشتار

درآموزش نوین انشادیدن وبرداشت تصاویرنقش ارزشمندی درخلاقیت ذهن دانش آموزان درمهارت کلامی ونوشتاری دارد

دانش بامشاهده ی دقیق تصاویرمی تواننداحساسات درونی خودرادرقالب کلمات زیباودلنشین بیان کنند.این تصاویریاقابل لمس ودیدن هستندمثل باغ، کوه، جنگل، ...یاتصاویری که درکتاب گنجانده شده است وآنهاتجسمی ازاین تصاویردرذهن خوددارند.

^{درپایان بایدبگویم که انشادرسی است که بانبوغ وخلاقیت سروکارداردوبه تمام دروس دانش آموزان مربوط می شودونبایدازکنارآن به آسانی عبورکرد.انشاخلاقیت مهارتی است ونقس معلم درشکوفایی خلاقیت دانش آموزان بسیارارزشمنداست ان شاءالله که ساعت درس انشاراجدی بگیریم وباایجادنشاط وبازی باکلمات وداستان گویی ومأنوس کردن دانش آموزان باکتاب وکتابخوانی کلاسی پربارداشته باشیم .}

^{امیدواریم روزی فرارسدکه درهرکلاسی ودرهرمدرسه ای ودرهرخانه ای شاهدیک کتابخانه ی زیباودانش آموزان ادیب باشیم}

^{« مديريت رفتار در مدرسه و كلاس»}

                                                                          ^{سيديداله حسيني}

^مقدمه:

^{مدرسه يك موقعيت مناسبي براي رشد قابليت ها و استعدادهاي
دانش آموزان است، كاركنان مدرسه و خصوصا معلمان نقش بسيار مهم و تسهيل كننده در فرآيند رشد را به  عهده دارند . بنا براين مدرسه و كلاس درس مكاني است كه مي تواند زمينه رشد همه جانبه دانش آموزان را فراهم  آورد .}

^{حال اگر قرار است در مدرسه رشد صورت گيرد و آن رشد همه جانبه باشد نياز به ملزومات خاصي از قبيل مسائل فيزيكي ،‌محتوا ، نيروي انساني ، نوع تعامل بين افراد و ... است .}

^{يكي از عوامل مخل كه اين فرايند را دچار مشكل مي كند، مسائل انضباطي و مشكلات رفتاري برخي از دانش آموزان در كلاس و مدرسه است . بررسي ها نشان مي دهد كه اكثر معلمان معتقدند  كه رفتار نامطلوب و نامناسب دانش آموزان در جريان تدريس اختلال ايجاد مي كند .[1]}

^{پس از مشكلات شغلي معلمان ، مسائل انضباطي بيشترين نگراني معلمان است. معلمان علاقه مندند كه دانش آموزان در كلاس ساكت باشند و به كلاس و گفته هاي آنان توجه داشته باشند و لااقل بي انضباطي و مشكلات رفتاري نداشته باشند و بالطبع مديران و معاونان نيز چنين انتظاري از دانش آموزان دارند؛ بنابراين اكثر مشكلات  كلاس درس ناشي از متغير ساكت كردن است ؛[2] و مشكلات ناشي از آن مي تواند فشاري بر معلم باشد . و در يادگيري مداخله كند . البته  واضح است كه مشكلات كلاس تنها مساله ساكت كردن نيست. بلكه در يك كلاس يا مدرسه انواع مشكلات با درجات متفاوتي با توجه به عوامل و دلايل مختلف بروز مي كند كه كار معلم و مدرسه را در رسيدن به اهداف تعليم و تربيت و رشد دانش آموزان دچار مشكل مي كند .اما به هر حال مجموعه اي از فنون و تدابيري كه مدير، عوامل مدرسه و معلمان مي توانند با استفاده از آن ها براي رفع چنين مشكلاتي استفاده نمايند ، مديريت رفتاري ناميده مي شود .}

^{لذا، در اين مقاله به مجموعه رفتارهايي موثر كه عوامل مدرسه و معلمان مي توانند انجام دهند و آن رفتارها بتواند سبب كاهش مشكلات رفتاري و بي انضباطي در مدرسه شود، اشاره مي شود . البته روش هاي ياد شده نسبي است و در صورت اجراي خوب مي تواند كمك شاياني در بهبود وضعيت مدرسه داشته باشد .}

^{علل مشكلات رفتاري و بي انضباطي در مدسه و كلاس}

^{1 _ روان شناسان معتقدند كه مهمترين دليل بد رفتاري بچه ها در مدرسه به منظور جلب توجه است.}

^{«انديشمنداني چون اريك اريكسون[3] وآبراهام مازلو[4] نياز به جلب توجه را ويژگي تمام انسان ها خصوصا كودكان و نوجوانان مي دانند .»[5]}

^{اين ويژگي در اوايل سال هاي زندگي حالت حياتي دارد. دردناك ترين احساس براي يك كودك يا نوجوان اين است كه از طرف والدين ، اطرافيان ومعلم و.... به حساب نيايد.}

^{دريافت توجه حتي به صورت خشم ، اغلب خوشايند تر از به حساب نيامدن و بي توجهي براي نوجوانان است. وقتي كه كودك و نوجوان مي فهمد كه تنها راه به دست آوردن خواسته ها و توجه؛ به خود با بلند فرياد زدن است، مطمئنا از آن دريغ نمي كند و شايد به رفتارهاي مخرب تري نيز متوسل شود .}

^{اين بي توجهي احتمال دارد از طرف والدين ، معلم ، عوامل مدرسه ، اطرافيان به طرق مختلف باشد و شايد در برخي موارد نتيجه برداشت كودكان يا نوجوانان از يك سري مسائل باشد ولي در هر حال بي توجهي سبب بروز رفتار نامناسب از طرف افراد مي گردد. شكست در تحصيل، خود پنداره [6] ضعيف ، اعتماد به نفس آسيب ديده ، مشكلات فردي، شيوع تربيت نادرست والدين ، وجود برخي مشكلات در مدرسه و ... سبب مي شود كه بي توجهي  فرد را حساس و رنجيده خاطر و مترصد عكس العمل منفي نمايد.}

^{2 – پايين بودن انگيزه در دانش آموزان}

^{اگر انگيزه را اراده دروني و يا اشتياق به كار و يا يادگيري بدانيم ،مشخص مي شود كه عوامل بسيار زيادي سبب افزايش يا كاهش انگيزه مي گردد.}

^{بسياري از مشكلات رفتاري و بي انضباطي در كلاس و مدرسه از دانش آموزاني ديده مي شود كه داراي انگيزه كافي براي درس و يادگيري نيستند.}

^{دانش آموزاني كه انگيزه كافي براي يادگيري ندارند در نتيجه ،تلاش جدي از خود در فرآيند يادگيري نشان نمي دهند و اين مساله سبب ايجاد نگرش منفي در معلم نسبت به او مي گردد. نگرش منفي معلمان و ساير عوامل مدرسه و بالطبع اعمال رفتاري از جمله نصيحت، جريمه و توبيخ  در جريان قراردادن اوليا از طرف مدرسه براي آن ها اعمال مي گردد و اين مساله سبب مي شود كه روز به روز اوضاع اين دانش آموزان بدتر وجو مدرسه براي آن ها سرد، بي روح و خسته كننده تر گردد. ودرچنين شرايطي اين گونه دانش آموزان آماده سوءرفتار،ترك تحصيل و ... مي شوند.}

^{ويليام گلاسر"دركتاب مدارس بدون شكست " معتقد است: بچه هايي كه انگيزه دروني قوي براي يادگيري ندارند از آموزش و پرورش غير صميمي بيشتر رنج
مي برند. اين گونه دانش آموزان آمادگي براي ترك تحصيل، سوء رفتار و ساير مشكلات ديگر را دارند.}

^{عوامل كاهش انگيزه دانش آموزان را مي توان به دو دسته تقسيم كرد :}

^{الف) عوامل غير مدرسه اي شامل : مشكلات اقتصادي ، مشكلات شغلي ،
 بي عدالتي، مشكلات اجتماعي، مشكلات خانوادگي، تربيت نادرست والدين، فقر فرهنگي خانواده ها و ...}

^{ب) عوامل مدرسه اي : جو غير صميمي در مدرسه ، پايين بودن انگيزه معلمان ، نگرش منفي معلمان و وجود ادبيات دلسرد كننده}

^{- ساير علل مشكلات رفتاري و بي انضباطي در مدرسه شامل :}

                ^{- قدرت نمايي و اثبات خود به عنوان يك فرد مؤثر}

                ^{- انتقام گيري در برابر برخوردهاي ناصحيح}

                ^{- مقاومت در برابر بي عدالتي}

^{چگونه مي توان مشكلات رفتاري بي انضباطي را در مدرسه و كلاس كاهش داد؟}

^{الف) راه كارهاي مبتني بر سيستم مدرسه}

^{1– داشتن قوانين صريح و روشن:}

^{يكي از عوامل مهم در پيشرفت مدارس و كاهش مشكلات رفتاري دانش آموزان داشتن قوانين صريح، روشن و دقيق است. اكثر دانش آموزان طالب معيارها و موازين رفتاري هستند و از بي قانوني سردرگمند يك اساس نامه رفتاري با توصيف و تشريح خوب و متوليان خيرخواه از عوامل اساسي در ايجاد اعتماد به نفس و موفقيت دانش آموزان است.}

^{2– استفاده بيشتر از مشاركت دانش آموزان:}

^{هر چقدر دانش آموزان در مدرسه به حساب بيايند و هرچقدر بتوانيم آن ها را در مدرسه مشاركت دهيم و از توانمندي هاي آن ها استفاده كنيم ، كمك مي كنيم كه آن ها به ما اعتماد بيشتري پيدا كنند و ما را منصف تر بدانند، اين كار سبب نزديكي بيشتر عوامل مدرسه به دانش آموزان مي گردد و علاوه بر آن توانمندي هاي آن ها را رشد داده و اعتماد به نفس دانش آموزان را تقويت مي كند .شوراهاي دانش آموزي ، مشاوره همپايان، انجمن اسلامي، بسيج دانش آموزي، گروه هاي همدرس، انجمن هاي علمي و ... محمل بسيار مناسبي براي استفاده بيشتر از مشاركت دانش آموزان است.}

^{3– تلاش براي ايجاد جو صميمي بر مبناي روابط انساني در مدرسه:}

^{اگر در جو مدرسه رابطه ی رئيس و مرئوس ، رئيس و دانش آموز، دستورات يك طرفه، امر و نهي، نصيحت، پرگويي، ادبيات دلسرد كننده و منفي رواج داشته باشد جو آن مدرسه غير صميمي است. در چنين محيطي به مرور افراد از هم دور مي شوند؛ حرف همديگر را كمتر مي فهمند؛ عليه هم متحد مي شوند ؛ دلسوزي از كارشان محو مي شوند؛ افراد فقط به دنبال انجام وظيفه هستند و به نتيجه و كيفيت كار توجه چنداني ندارند؛ كاركنان از هم دلخور و ناراحت هستند؛ فرسودگي شغلي در اين محيط بالاست و از همه مهمتر موفقيت در اين سيستم دست نيافتنی است و دانش آموزان كم انگيزه بيشتر از سايرين از اين محيط در رنج هستند.}

^{بنابراين براي حل اين مشكل نياز است :}

^{1-3)سيستم مديريتي مدرسه مدل رهبري آموزشي باشد}

 ^{هر قدر از رئيس بودن به سمت رهبر بودن حركت كنيم، صميميت در مدرسه بيشتر خواهد شد .}

^{چند تفاوت عمده رهبر و رئيس}

^{2-3) برقراري جلسات پرسش و پاسخ و استفاده بيشتر از سالن كنفرانس}

^{وقتي كه دانش آموز در چنين جلساتي سوال خود را بپرسد و كسي او را به خاطر پرسيدن چنين سوالي تهديد و توبيخ نكند، خود نوعي تخليه رواني است. بنابراين جلسات متعدد با موضوعات مختلف با توجه به نياز دانش آموزان مثلاً : مسائل درسي ، اداره مدرسه، مشكلات شخصي، مسائل تربيتي، مسائل اجتماعي، سياسي – اقتصادي و ... موضوعات مناسبي براي برقراري چنين جلساتي هستند. در اين جلسات علاوه بر تخليه رواني دريافت پاسخ هاي متنوع سبب رشد و افزايش يادگيري هاي وي مي گردد و اين مساله كمك مي كند تا جو مدرسه صميمي تر گردد و در صورت برگزاري چنين جلساتي ديگر دانش آموزان چندان احساس دوري از سيستم مدرسه نمي كنند و اين مساله سبب كاهش مشكلات رفتاري و افزايش انگيزه آن ها خواهد شد.}

^{3-3) برگزاري مسابقات و برنامه هاي جذاب علمي، ورزشي و فرهنگي}

^{لازم است كه اگر چنين مسابقاتي در مدارس است به نوعي همه دانش آموزان در اين برنامه ها دخالت داده شوند نه فقط فوق برنامه براي دانش آموزان زرنگ و مؤدب باشد.}

^{چون فوق برنامه ها از رسمي بودن صرف به دور است بهتر مي توان به دانش آموزان كم انگيزه نزديك شد و اين برنامه به نوعي سبب كاهش رفتارهاي نامطلوب و صميمت در جو مدرسه مي گردد.}

^{4 – برقراري ارتباط خوب با والدين دانش آموزان}

^{احترام و توجه به والدين دانش آموز؛ حتي اگر فرزند وي ما را به شدت ناراحت كرده مي تواند بخشي از مشكلات را كم نمايد. اگر پدر يا مادر دانش آموزي به مدرسه دعوت شود، در مدرسه به او احترام قائل شوند؛ از او به خاطر آمدن به مدرسه تشكر شود؛ ارتباط مناسب با او برقرار شود و ... سبب ايجاد احساس رضايت در اوشده و اين احساس رضايت نگرش مثبتي را در وي ايجاد خواهد نمود كه او اين نگرش مثبت را با احساس خوب به خانه منتقل مي نمايد و همين امر سبب مي شود كه فرزند آن ها به دليل احترام ما به ولي او تلاش خواهد كرد كه به نوعي خود را اصلاح و يا جبران كند و اين كمك بسيار خوبي براي ما خواهد بود. ولي عكس اين مساله اگر اتفاق بيفتد ولي دانش آموز هم از ما و هم از فرزندش به شدت ناراحت خواهد شد و اين ناراحتي سبب برخورد تند وي با فرزندش مي گردد و اين مساله مشكل را پيچيده تر مي نمايد . زيرا دانش آموزاني كه در مدرسه مشكل دارند به احتمال زياد در منزل نيز مشكلات متعددي دارند و والدين آن ها به دلايل مختلف توانايي بهبود وضعيت و برخورد اصلاحي با آن ها را ندارند؛ پس احترام به والدين دانش آموزان به طور غير مستقيم نقش اصلاحي در سيستم كار مدرسه خواهد داشت.}

^{ب) راهكارهاي مبتني بر مديريت رفتار در كلاس}

^{در مقام يك معلم مطمئن شويد كه از تمام روش ها كاملاً اطلاع داريد و در اين زمينه از مديرو همكارانتان كمك بخواهيد.}

 ^{معلمان كارآمد از طريق مديريت رفتار بر دانش آموزان هدف هاي زير را دنبال
مي كنند:}

^{-         ايجاد فضايي كه يادگيري در آن امكان پذير و شكوفا شود.}

^{-         ايجاد جوي در كلاس كه دانش آموزان در آن احساس موفقيت و پيشرفت كنند.}

^{-         آموزش رفتارهاي مناسب و پذيرفته شده گوناگون به دانش آموزان}

^{معلمان كارآمد براي حصول به اهداف فوق با نگرش بسيار مثبت به مديريت رفتار نگاه مي كنند، منظور از نگرش مثبت در مديريت رفتار اين است كه هميشه به ياد داشته باشيم كه ماتلاش مي كنيم با دانش آموزان روابط متقابل خوبي ايجاد كنيم تا از اين راه بتوانيم بدون آن كه به شأن و عزت نفس آن ها لطمه وارد شود، رفتار قابل قبول اجتماعي و آموزشي را به آن ها ياد دهيم.}

^{اساس و بنياد مديريت رفتار مؤثر، داشتن روابط مثبت با دانش آموز است.}

^{ارتباط مثبت ،پيوند محكمي بين شما و دانش آموزان تان برقرار مي كند. بدون اين پيوند شما براي تحت تاثير قرار دادن و هدايت كردن آن ها ضعيف خواهيد بود.}

^{-چگونه روابط خود را با دانش آموزان تقويت كنيد؟}

     ^{1- وقتي دانش آموزان وارد كلاس مي شوند با آن ها احوال پرسي كنيد.}

     ^{2- براي تك تك آن ها اهميت قائل باشيد.}

     ^{3- به نظرات آن ها با دقت گوش دهيد.}

     ^{4- به آن ها مسئوليت بدهيد.}

     ^{5- حتي موقعي كه داريد رفتار نامناسب آن ها را تصحيح مي كنيد به شأن و شخصيت آن ها احترام بگذاريد.}

^{«موفقيت شما در شغل معلمي آن قدر كه به روابط مثبت، مهربانانه و اعتماد آميز با دانش آموزان وابسته است به هيچ مهارت، ابزار يا دستورالعملي بستگي ندارد.» [7]}

^{-به جاي كنترل كردن تأثير بگذاريد:}

^{فراموش نكنيد شما نمي توانيد، مستقيماً رفتار شاگردان را كنترل كنيد . شما مي توانيد تنها بعضي و نه همه ی پيش زمينه هاي رفتار را تحت كنترل داشته باشيد.مثلاً مكان و عرضه كارهاي دانش آموز ، نحوه سلام  و احوال پرسي كردن  با آن ها،  نحوه شروع صبحت با آن ها، ترتيب نشستن شاگردان ، آداب ورود به كلاس و غيره .شما روي ساير مقدمات رفتاري مثل ، وضعيت خانواده ، تربيت ضعيف والدين، مشكلات اقتصادي ، دوستان نامناسب و غيره كنترل چنداني نداريد. اما مي توانيد نحوه واكنش نشان دادن به رفتار آن ها را صد درصد در كنترل خود داشته باشيد.}

^{-تنبيه و تشويق :}

^{استفاده درست از تنبيه  و تشويق يكي از ابزارهاي مهم در مديريت رفتار است كه چگونگي استفاده مناسب آن ها به مهارت معلم بستگي دارد. مهمترين نكته كه بايد در اين جا يادآور شد اين است كه تنبيه موجب تغيير رفتار نمي شود.}

^{تنبيه موثر فقط مدت زمان محدودي وقوع رفتار نامناسب را به تعويق مي اندازد تا در اين فاصله بتوانيد از طريق پاداش رفتار مناسب و جديدي كه به دانش آموز ياد مي دهيد انتخاب اين رفتار را تقويت كنيد.}

^{شدت تنبيه نيست كه انتخاب رفتار نامناسب را محدود مي كند؛ بلكه قاطعيت است؛ يعني دانش آموز مطمئن باشد كه شما قطعاً او را تنبيه مي كنيد.در تنبيه طوري عمل كنيد كه دانش آموز متوجه شود اين كار در واقع انتخابي است كه خود او كرده ؛مثلاً « رضا اگر نگذاري علي به درس گوش بده، خودت خواستي كه يه اخطار بگيري»}

^{بزرگ ترين تنبيه حذف پاداش است.}

^{-پاداش :}

^{مهمترين نكته اين كه پاداش سبب تغيير رفتار مي شود.}

^{مؤثرترين شكل پاداش استفاده از بازخوردهاي عاطفي مثبت است مثل لبخند زدن، تشكر كردن، آفرين گفتن، آرزوي موفقيت كردن}

^{پاداش هاي مادي و ژتوني و ... بعد از مدتي اگر با برخوردهاي عاطفي مثبت همراه نباشد اثر خود را از دست مي دهد.}

^{-         اگر پس از دادن پاداش به دانش آموز از او رفتار نادرست سر زد بايد تنبيه مناسب آن رفتار استفاده شود.}

^{-      پاداش بايد عادلانه باشد. نبايد از جايزه به عنوان پاداش براي آرام كردن
دانش آموزان پردردسر استفاده كرد.}

^{-         دانش آموزان در هر سني از گرفتن جايزه خوشحال مي شوند به شرط آن كه مناسب سن آن ها باشد.}

^{برنامه انضباطي چند مرحله}

^{1-وقتي دانش آموزان كارخوب مي كنند ، آن ها  را تشويق كنيد.}

^{2 – از نزديك شدن به دانش آموزان استفاده كنيد. ( وقتي بخواهيد رفتار دانش آموزي را اصلاح كنيد براي صحبت ابتدا به او نزديك شويد و هرگز از راه دور اين كار را نكنيد.)}

^{3- پس از نزديكي به دانش آموز براي تصحيح رفتار از او سوال كنيد « مشكلي نداري، كمك نمي خواهي».}

^{4- توصيه هاي خود را به صورت خصوصي بگوييد.}

^{5- گفته دانش آموز را بشنويد بعد او را در مسير مورد نظر هدايت كنيد.}

^{6-  قوانين و تكاليف دانش آموزان دركلاس را به دانش آموزان يادآوري كنيد.}

^{7- طبق توافق نسبت به رفتار ناشايست دانش آموز واكنش نشان دهيد.}

^{8- اگر خواستيد از شيوه اخراج از كلاس استفاده كنيد به نكات ذيل توجه داشته باشيد.}

 ^{- درهنگام اخراج خونسرد و قاطع باشيد .}

^{– بعد از اخراج با او صحبت كرده و زمينه را براي انتخاب رفتارهاي بهتر فراهم كنيد.}

^{-         در انجام اخراج بسيار با دقت و احتياط عمل كنيد.}

^{-      در اين زمينه لازم است شما معلمان و مسئولين مدرسه قبل از اين كه دانش آموزي را اخراج كنيد به پرسش هاي زير پاسخ دهيد و به توافق برسيد.}

^{1 -چه نوع رفتارهايي اخراج دانش آموز از كلاس را ضروري مي كند؟ آن ها را ليست كنيد.}

^{2- به هنگام اخراج از چه نوع جمله ها و عبارت هايي بايد استفاده شود؟}

^{3-  چطور بايد دانش آموز را از كلاس بيرون كنيد؟}

^{4- اگر دانش آموزي از كلاس بيرون نرفت چه بايدبكنيد و از چه كسي
مي توانيد كمك بگيريد؟}

^{5- دانش آموز پس از اخراج به كجا برود و در آنجا او چه بايدبكند؟}

^{6- نقش كسي كه او را پس از اخراج تحويل مي گيرد چيست ؟}

^{7- اگر مجبور باشيد دانش آموز را مرتب از كلاس بيرون كنيد چه بايدكرد؟}

^{پس از حل فصل موضوع و آمدن مجدد او به كلاس نشان دهيد كه از او دلخوري نداريد و ارتباط عادي خود را با او از سر بگيريد.}

^{بنابراين براي كاهش مشكلات رفتاري در دانش آموزان تنها دانش ومهارت هاي علمي معلمان ومديران كفايت نمي كند ولازم است علاوه بر مهارت هاي ياد شده متوليان تعليم وتربيت مجهز به يك سري از مهارت هاي اجتماعي باشند تا بتوانند با برقراري روابط عاطفي بهتر وفراهم آوردن محيط مناسب براي يادگيري ،گام هاي اساسي دركاهش مشكلات رفتاري دانش آموزان و ارتقای كيفيت آموزش برداشته شود . ايجاد رابطه مثبت ، درك همدلانه ، برقراري ارتباط مطلوب ، توجه به نيازهاي دانش آموزان  و... كمك خوبي براي ايجاد يك محيط مطلوب براي يادگيري ورشد خواهد بود .}

^{منابع ومأخذ:}

^{1-   ديويد فونتانا، كنترل كلاس ، ترجمه حمزه ساده ، انتشارات رشد ، 1384}

^{2- دان ، ريك مير ، جان كارلسون ، مشاوره و راهنمايي در مدرسه  ( مداخلات خلاق در مدرسه محوري) جمالي، اختر و همكاران انتشارات وراي دانش ،1383}

^{3-پيتر هوك ، اندي واس ، مديريت رفتار با دانش آموز، ترجمه اسماعيل حسيني ، انتشارات راشين ، 1384}

^{4-ويليام گلاسر، مدارس بدون شكست ،ترجمه ساده حمزه ، انتشارات رشد ،1380}

^{5-نوري، ربابه راهبردهاي مشاوره در مدرسه ، دانشگاه امام حسين ، 1383}

^{6-ابلنسكي ، نيك ، مهندسي مجدد ومديريت دگرگون سازي سازمان ها ، ترجمه شريفي ، منصور ، نشر هواي تازه ، 1384}

چگونه مي توان جمله سازي و انشاء دانش آموزان را تقويت كرد؟

1- جمله سازي شفاهي : با تمرينامت شفاهي آمادگي ذهني و رواني را در آنان به وجود آوريم.

شيوه هاي جمله سازي شفاهي عبارت است از :

الف) تمرين پرسش و پاسخ : اين تمرين بر اساس مطالب درسي فارسي و يا كمك تصاوير انجام شود.

ب) دوباره سازي : در اين شيوه از دانش آموزان مي خواهيم جمله اي را كه خوانده اند يا ما براي آنان خوانده ايم دوباره سازي كرده به زبان خود بازگو نمايند.

ج) جمله سازي : با كلمات داده شده در اين شيوه از دانش آموزان مي خواهيم با كلمات داده شده جمله هايي شفاهي بسازند.

2- تشخيص صحت جمله : در اين تمرين با ارائه چند جمله صحيح و غلط از دانش آموزان مي خواهيم صحت آن ها را تشخيص دهند. مثال : « حسن به مدرسه رفت.      خرس پرواز.      علي به خانه آمديم.     نانوايي باز است. »

3- تغيير كلمات جمله : با اين تمرين جمله هاي مكتوب آماده اي را به دانش آموزان ارائه مي دهيم كه زير بعضي از كلمات آن ها خط كشيده شده است. مثال :

« امروز هوا خيلي سرد بود.                 امروز هوا خيلي گرم است. » تضاد

« امروز به مشهد مي روم.                    فردا به مشهد خواهم رفت .» آينده

« من سيب دوست دارم.                       من سيب دوست ندارم . » منفي

شهر خود را دوست دارم.                     شهر خود را دوست داري؟ » پرسشي

4- جور كردن گروه كلمات : به وسيله اين تمرين دو فهرست از گروه كلمات به دانش آموزان ارائه مي كنيم و از آنان مي خواهيم بين گروههاي واژگان ارتباطي معني دار برقرار نمايند.

الف) من و دوستم                                - قشنگ است.

ب) مداد من                                        - سرخ است.

ج) شهر شيراز                                      - به مسافرت مي رويم.

5- پر كردن جاي خالي جمله در تمرين مذكور : جمله هايي را كه جاي يك يا چند كلمه ي آن ها خالي است به دانش آموزان ارائه مي كنيم و از آنان مي خواهيم كلمات مناسب را در جاي خالي قرار دهند.

« حسن سه سيب ...............................ميز مي گذارد. ( از – زيرا – روي – در )

سارا .....................       خانه .............................. بازار آمد . ( بي – از – تا – چون – به )

6- منظم سازي جملات در هم ريخته : در اين تمرين كلمه هاي جمله  را  بدون  نظم  خاصي    در هم  مي ريزيم  و  از دانش آموزان مي خواهيم جمله هاي صحيح و منظم بسازيد. مثال :

سينما  ، به ، ديروز  ، دوستم  ، رفتم ، با  ، من

7- گسترش جمله ها ( تكميل جمله ) :

تو به تهران مي روي و من در كلاس سوم .......................................................................................... .

8- كوتاه سازي :

حسن و بردارش به خانه ما آمدند. و آنان به خانه ما آمدند.

10- تمرينات افزايش :

من سيب مي خورم . (قرمز)  - من سيب قرمز مي خورم.

11- تركيب جمله هاي ساده :

آن مرد برادر حسن است. آن مرد كشاورز است.   آن مرد كشاورز است.

12- جمله سازي با كلمات داده شده :

13- جمله سازي در قالب پاسخ بر پرسش هاي كتبي

14- نگارش ساده و خلاق – انشاء نويسي – خاطره نويسي – نامه نگاري – گزارش نويسي – دنباله نويسي

تهيه و تنظيم :

صابر مهرپرور

سرگروه درسي پايه سوم شهرستان پارس آباد