باسمه تعالي

طرح درس روزانه

مشخصات كلي

نام درس:ادبيات فارسي                                               پايه: اول راهنمايي

موضوع درس: حادثه هيچگاه خبر نمي‌كند و سفر با دليجان

تعداد دانش‌آموزان: 25 نفر                                          مدت تدريس: 75 دقيقه

نام استاد: خانم دشتي                                                  تهيه كننده: ناهيد طاهري وحيد

نام درس دستور زبان فارسي                                                       پايه: اول راهنمايي

موضوع درس: اجزاي جمله را بشناسيم (1)

مدت تدريس: 45 دقيقه

هدفهاي كلي درس:

1-با مقررات عبور و مرور جهت جلوگيري از حوادث آشنا مي‌شوند.

2-با شرايط سفر در گذشته و تفاوت آنها با سفرهاي امروزي آشنا مي‌شوند.

3-با مهارت‌هاي زباني (گوش دادن، گفتن، خواندن، نوشتن) آشنا مي‌شوند.

هدفهاي جزئي درس:

1-مقررات عبور و مرور را ياد گرفته و به آن احترام بگذارند.

2-با عبداله مستوفي آثارش آشنا شوند.

3-با كتاب شرح زندگاني من و نثر آن آشنا و به مطالعه آن علاقه‌مند گردند.

4-معني لغات جديد درس را فرا گيرند.

5-پيام‌هاي آموزشي درس را درك كنند.

6-فعاليتهاي پيش‌بيني شده را به خوبي انجام دهيد.

هدفهاي رفتاري:

1-در مورد مقررات عبور و مرور توضيح دهد. (شناختي – دانش)

2-وسايل حمل و نقل امروزي و قديمي را مقايسه كنند (شناختي – درك و فهم)

3-داوطلبانه در بحث و پرسش كلاس شركت كنند (عاطفي- پاسخ دادن)

4-متن درس را به درستي بخوانند. (مهارتي- عادي شدن عمل)

5-مفهوم لغات درس را بيان كنند. (شناختي – درك و فهم)

6-نگرش مثبت به چهره‌هاي ادبي پيدا كنند. (عاطفي و ارزشگذاري)

7-تكاليف داده شده را بدرستي انجام دهند. (مهارتي- اجراي مستقل عمل)

رفتار ورودي:

1-تا حدودي با مقررات عبور و مرور از طريق خانواده و رسانه‌ها آشنايي دارند.

2-در مورد سفر در عصر حاضر مطالبي را مي‌دانند.

3-تفاوت نثر امروز قديم را مي‌دانند.

نحوه شروع: با سلام و خواندن شعر (به نام او كه نامش بهترين است-خداي آسمانها و زمين است) كلاس را شروع مي‌كنيم و معمولا مناسب مربوط به هفته را گرامي مي‌داريم. سپس غيبت‌ها را توسط نماينده كلاس كنترل مي‌كنيم. تكاليف مربوط به درس گذشته را كنترل كرده و دانش‌آموزاني كه پيشرفت داشته تشويق مي‌كنيم و در مورد دانش‌آموزان كم كار تذكرات لازم داده مي‌شود.

سئوال از درسهاي گذشته و ارزشيابي تشخيصي: قبل از ارزشيابي تشخيصي سئوالاتي از در گذشته مي‌پرسيم و سپس نمونه‌اي از سئوالات زير را جهت شروع درس جديد از بچه‌هاي مي‌پرسيم.

1-براي رفت و آمد و انجام كارهاي روزمره مجبور به انجام چه كاري هستيم؟

2-چگونه مي‌توانيم از خطرات تصادف جلوگيري كنيم؟

3-امروزه جهت رفت و آمد از چه وسايلي استفاده مي‌شود. نام ببريد.

ايجاد انگيزه و معرفي درس جديد:

1-درس حادثه خبر نمي‌كند: جهت ايجاد انگيزه در اين درس يك خاطره از تصادف يكي از دانش‌آموزان تعريف مي‌كنيم كه بر اثر بي‌دقتي مجروح شده بود. و سپس دانش‌آموزان را بسوي درس جديد هدايت كرده و عنوان درس را روي تابلو مي‌نويسيم.

2-درس سفر با دليجان: جهت ايجاد انگيزه در اين درس با يك سئوال شروع مي‌كنيم به اين صورت كه شما براي رفت و آمد به مدرسه و مكانهاي مختلف از چه وسيله‌اي استفاده مي‌كنيد يا براي مسافرت به شهرهاي دور يا كشورهاي ديگر از چه وسيله حمل و نقلي استفاده مي‌كنيد. پاسخ‌هاي دانش آموزان  را كامل مي‌كنيم و به آنها مي‌گوئيم كه درس امروز در رابطه با سفري است كه وسيله‌ي آن با وسايلي كه شما نام برديد تفاوت دارد و سپس عنوان درس را روي تابلو مي‌نويسم.

ارائه درس جديد: (سفر با دليجان)

معلم توضيح مختصري در مورد عبدالله مستوفي و آثارش مي‌دهد و كتاب شرح زندگاني من را به آنها نشان مي‌دهد و ميگويد كه اين درس از كتاب مورد نظر نوشته شده و در مورد درس توضيح خلاصه‌اي مي‌دهد و ميگويد سفر با دليجان شرايط سخت سفر در گذشته را براي ما بيان مي‌كند. و سپس از دانش‌آموزان مي‌خواهد بصورت گروهي متن را پيش خواني كرده و معني لغات مشكل را از واژه‌نامه پيدا كنند. بعد از اين كه فعاليت دانش‌آموز در زمان تعيين شده تمام شده از آنها سئوالهايي مي‌پرسد. سئوالات توسط دانش‌آموزان پاسخ داده مي‌شود و پاسخ‌هاي آنها توسط معلم با تصويرهايي كه قبلا آماده كرده تكميل مي‌شود. سپس متن كتاب توسط دانش‌آموزان بصورت بلند خوانده مي‌شود و نكات دستوري كه قبلا فرا گرفته‌اند در هنگام رو‌خواني درس از بچه‌ها پرسيده مي‌شود مثلا (هر عبارت كه خوانده مي‌شود چند جمله دارد تعداد جمله‌ها مشخص شود) «لازم به ذكر است درس حادثه هيچگاه خبر نمي‌كند هم به صورت همياري و مشاركت تدريس مي‌شود كه به علت طولاني شدن از نوشتن آن خودداري شده»

جمع‌بندي و نتيجه‌گيري: در اين قسمت از دانش‌آموزان كمك مي‌گيريم. به اين صورت كه از آنها مي‌خواهيم خلاصه هر درس را توضيح دهند و نتيجه‌اي كه از آنها درس گرفته‌اند بيان كنند و نظر دانش‌آموزان ديگر را بررسي كرده و جمع‌بندي و نتيجه كاملي را در چند سطر تكميل مي‌كنيم.

ارزشيابي پاياني: چند نمونه از سئوالاتي كه بر روي برگه نوشته‌ايم به گروه‌ها داده و از آنها مي‌‌خواهيم كه پاسخ دهند. گروه‌هايي كه بهترين پاسخ را داده‌اند تشويق مي‌كنيم و پاسخ‌هاي غلط راتوسط بچه‌ها تصحيح مي‌كنيم.

تعيين تكليف:

1-تكليف فردي : انجام تمرينهاي كتاب در منزل و نوشتن تاريخ ادبيات درس فوق در دفتر مربوط

2-تكليف گروهي:

گروه اول: مطالبي را در مورد مقررات عبور و مرور بصورت نوشته يا تصوير آماده كنيد.

گروه دوم:مطالب آماده شده توسط گروه را بصورت روزنامه ديواري تهيه كرده و در كلاس نصب كنيد.

گروه سوم: مطالبي در مورد زندگي، آثار و كارهاي با ارزش نويسندگان معاصر كه تا كنون آشنا شده‌ايد تهيه كنيد.

گروه چهارم: مطالب تهيه شده را به صورت جدولي آماده و در كلاس نصب كنيد.

3-تكليف خلاق: با تهيه كتاب مناسب از كتابخانه مدرسه يا مكان‌هاي ديگر داستانهايي از سفر در زمان قديم را بخوانيد و آن را با نثر امروزي باز نويسي كنيد.

«خدايا توفيق عمل صالح و كار شايسته به ما عنايت فرما»

دستور زبان 3

هدف كلي:

با يكي از اجزاي جمله به نام مسند آشنا مي‌شوند.

هدفهاي جزئي:

1-با فعل‌هاي ربطي آشنا مي‌شوند.

2-با جملات ربطي و روش شناخت آنها آشنا مي‌شوند.

3-با نقش مسند در جمله آشنا مي‌شوند.

هدفهاي رفتاري:

1-تفاوت جملات ربطي و غيرربطي را توضيح دهند. (شناختي درك و فهم)

2-نقش مسند را در جمله بيان كنند. (شناختي-دانش)

3-اجزاي جمله را بشناسند و آن را مشخص كنند. (مهارتي- اجراي مستقل عمل)

4-تمرين‌هاي داده شده را با علاقه انجام دهند. (عاطفي-پاسخ دادن)

مدل كلاس: سنتي

روش تدريس: توضيحي – تمرين و تكرار

وسايل آموزشي: استفاده از كتاب – گچ و تخته پاك كن و تابلو كلاس

رفتار ورودي : 1-اهميت زبان فارسي و قواعدش را مي‌دانند.

2-در سالهاي گذشته و درسهاي قبل با نهاد – فعل و جمله آشنا شده‌اند.

3-كلمات ربطي مثل (و ، تا ، كه ....) و نقش آنان را در جمله مي‌دانند.

نحوه شروع: با سلام و خواندن شعر(به نام خدايي كه جان آفريد- سخن گفتن اندر زبان زبان آفريد)كلاس را شروع مي‌كنيم- غيبت را كنترل مي‌كنيم.تكاليف مربوط به درس گذشته دستور را بررسي كرده و اشكالات آنهارا بر طرف مي‌كنيم.

ارزشيابي تشخيصي: عبارتي را روي تابلو نوشته و از دانش‌آموزان مي‌خواهيم تعداد جملات آن را مشخص كنند و سپس از آنها مي‌خواهيم فعل‌ها را نيز مشخص كنند.

ايجاد انگيزه و معرفي جديد: يك جمله ناقص مانند نمونه (هوا است) روي تابلو مي‌نويسيم و از دانش‌آموزان مي‌خواهيم آن را با صداي بلند بخوانند سپس آنها مي‌گويند كه اين جمله معناي كاملي ندارد بايد با كلمه‌ي ديگري مثل (گرم، سرد...) كامل شود. معلم كلمه سرد را در جاي مناسب جمله قرار مي‌دهد و مي‌گويد كلمه سرد مسند است و عنوان درس را پاي تابلو مي‌نويسد.

ارائه درس جديد:( آشنايي با مسند)معلم جملاتي كه از نهاد و فعل تشكيل شده پاي تابلو مي‌نويسد و توضيح مي‌دهد كه بعضي از جملات از نهاد و فعل تشكيل شده و ادامه‌ مي‌دهد كه بعضي از جملات علاوه بر اين دو جز اجزاي ديگري نيز دارند مانند درخت سبز است كه بدون وجود آن جز معني جمله كامل نيست. در اين جمله سبز را به درخت نسبت داده‌ايم هر گاه در جمله فعلهاي ربطي (نسبتي) مثل بود- شد – است بيايد نياز به مسند داريم كه جمله را كامل كند مثل هوا سرد است- كلاس گرم شد كه در جملات ذكر شده سرد را به هوا و گرم را به كلاس نسبت داده‌ايم. براي شناخت مسند در جملات از عبارت پرسشي چه جور يا چه چيز استفاده مي‌كنيم پاسخ ما مسند است. مثلا درخت سبز است مي‌گوييم درخت چه جور است؟-(سبز) كلمه سبز مسند است. در جملاتي كه افعال ربطي وجود داشته باشد هميشه مسند داريم. مسند كلمه‌اي است كه به نهاد نسبت داده مي‌شود بوسيله يك فعل ربطي (نسبتي) و سپس نمونه‌هايي را تمرين و تكرار مي‌كنيم و از دانش‌آموزان مي‌خواهيم مثال‌هايي مختلف بزنند و آن را مشخص كنند.

جمع‌بندي و نتيجه‌گيري: اين قسمت توسط دانش‌آموزان انجام مي‌شود. و پاسخ‌هاي آنان تكميل مي‌گردد.

ارزشيابي پاياني: نمونه‌هايي از جملات ربطي روي تابلو مي‌نويسيم و از دانش‌آموزان ميخواهيم آنرا در دفتر تمرين نوشته و اجزاي آن را مشخص كنند.

تعيين تكليف:

تمرين‌هاي مربوط به درس را انجام دهند.

از متن درس هشت جملات ربطي و اجزاي آن  را مشخص كنند.

مقدمه:

              سمبوليسم نهضت اذبي كه از اوايل قرن بيستم به عنوان عكس العمل ناتوراليسم در اروپا ايجاد شد ، تحت تاثير فلسفه ايده آليسم  بود ، از متا فيزيك الهام مي گرفت و مي كوشيدجهان را با نظر سمبوليك و روحاني  بررسي كند ، رمز گرايي ، نمادگرايي ( فره ) .

           سمبوليسم مجموعه نمادهايي كه در آثار يك نويسنده يا شاعر يا دوره ي معين به كار رفته باشد ، نمادگان ، ( فره ).   (1)

  چكيده : 

         سمبوليسم درمفهوم عام آن به اين باور است كه مي توان پندار ها و عواطف را در نماد هايي آشنا يا نا آشنا عينيت بخشيد وبه مخاطب اثر هنري انتقال داد و بدين طريق بجاي توصيف واقيعت آنرا در هيات نماد نزد مخاطب حاضر كرد . اما در تاريخ ادبيات اين اصطلاح با نام گروهي از شاعران برجسته فرانسه در نيمه دوم سده نوزدهم و اوايل بيستم همراه است : بودلر ، ورلن ، مالارمه ، والري . (2)

1. سمبوليسم / چدويك . چارلز

 2  .لغت نامه معين

كليد واژه :

ورلن

سمبول

سمبوليك

ژان موره آس

مكتب

قالب

 شعر آزاد

هيجان

وحدت

كلمه

آهنگ

نمايشنامه

شكل گيري سمبوليسم

                  در حا لي كه هنوز سخني از سمبوليسم درميان نبود سخن  از حساسيتي به نام مكتب منحط بود . كلمه ي منحط نخست به صورت انتقاد به تمام كساني كه از پل ورلن (1844_1896) پيروي مي كردند اطلاق شد .

              ورلن درعين حال كه ولگرد والكلي بود، شاعر به تمام معني وحتي بزرگ بود .او فريادهاي روح خويش را كه از سرنوشت خود در رنج بود ، در اشعارش منعكس مي  ساخت  وتقريبا به نوعي از رماتيسم  باز مي گشت ولي با وجود اين شرايط نفس تازه اي به شعر فرانسه دميد وآن چيزي را كه سمبوليسم ناميدند وارد شعر كرد .

            در شكل گيري جريان انحطاط ونيز مكتب سمبوليسم ، دو كتاب كه شاعران جوان را با پيشاهنگان شعر نو آشنا ساخت داراي اهميت خاصي است . نخست شاعران نفرين شده اثر ورلن وديگري رمان وارونه اثر ژوريس_ كارل هويسمانس (1848_ 1907)  

 كلمه ي سمبول

           اصل كلمه ي سمبول (نماد) ، سوم بولون يوناني است به معني  به هم چسباندن  دو قطعه ي مجزا كه از  فعل سومبالو (مي پيوندم ) مشتق استوحاكي از چيزي است كه به دو قسمت شده باشد.

          از تعاريفي كه قاموس فني وانتقادي فلسفه اثر آندره لا لا ند از سمبول به دست داده است ، اين تعريف قابل توجه است:  "  هر نشانه ي محسوس كه (با رابطه اي طبيعي ) چيزي غايب يا غير قابل مشاهده  را 

متذكر شود."

           تلقي سمبوليست ها از كلمه ي سمبول را نيز مي توان از اين تعريف ژول لومتر استنتاج  كرد : " تطبيقي است كه فقط جزء دوم آن به ما داده شده است ، دستگاهي از استعاره هاي پياپي . "

          سمبول دلالتي را ايجاد مي كند يا روشن مي سازد . فعاليت سمبوليك نيز دوگانه است :رمز گشايي وايجاد.

          سمبول به منزله ي فعاليت مؤ ثر در خواننده ومتن ، سنت اروپائي تصور ديگري را كه انتزاعي تر است قرار داده است : گفته هاي پيچيده و ظاهرا متضاد فلسفه هاي احساساتي آلماني و توجه رومانتيك ها به اشعار قرن شانزدهم ،مقدمه ي تفكري است درباره ي زبان و رابطه ي آن  با خداوند .  آلكساندرسومه  شاعر فرانسوي در كتاب خود الهه ي شعر فرانسوي   مي نويسد : " در نظر شاعر همه چيز سمبوليك است ... او مي كوشد نشانه هائي  از آن زبان ابتدائي را كه خداوند بر انسان آشكار كرده است پيدا مي كند. "  1 

              سمبوليسم مكتبي ادبي بود كه بدبيني ونوميدي را با وهم  و رؤ يا ، همراه با احساس وخيالي ژرف ونيز در هم آميخته با زباني آكنده از كنايه واشاره كه ويژه ي خود اين مكتب است ، بيان مي داشت .

             سمبوليسم تنها برپايه ي  " اصالت احساس " تكيه داشت و هنرمندان اين مكتب براي احساس هاي خود به هيچ اصل ديگري  گردن نمي نهادند و از هيچ منطق و واقعيت ديگري پيروي نمي كردند .

            سمبوليك ها به كمك " جادوي واژه ها " آنچنان جهان مادي ومعنوي ومحسوس و نامحسوس را به هم پيوستند كه آهنگ وطنين  

واژه ها خود سرانجام بيش از هر موضوع ديگري آن ها را به سوي خويش كشيد و گاه هدف برجسته ي برخي از سرودها گرديد .     

در همه ي پديده هاي سمبوليكي ، يك احساس وخيال ژرفي كه آميخته با نوميدي وبدبيني است به چشم مي خورد . اين احساس سركش همواره درون بين وخود نگر است و با رؤيا وخيال همراه است .

  1. كلودل  نيز خلاف اين نمي گويد.

بيانيه ي سمبوليسم:

                ژان موره آس،  شاعر يوناني نژاد بيانيه ي  مكتب جديد را در شماره ي 18 سپتامبر 1886 ضميمه ي ادبي روز نامه ي " فيگارو  " انتشار داد كه سر و صداي زيادي درمحافل ادبي به پاكرد . دراين بيانيه بود كه " موره آس " براي نخستين بار كلمه ي سمبوليسم را در مورد  اين مكتب به كار برد و از آن پس مكتب جديدبه همين اسم ناميده شد.  

اصول سمبوليسم :

              در ميان سمبوليست ها دو تمايل مجزا ظاهر گشت :

 اول: تمايل مالارمه و رنه گيل  كه زبان هنري را از زبان عوام جدا مي دانستند و براي افاده وبيان هيجانات بديع سمبوليستي ايجاد زباني  جدا

از زبان مردم را ضروري مي شمردند . اينان قالب شعر رمانتيك و     پار ناسي را همان گونه كه بود پذيرفته بودند واز آن راضي بودند .

دوم: تمايل ورلن و ژول لافورگ كه اصالت فرهنگستاني زبان وطرز بيان پارناسين ها را مسخره مي كردند و مي كوشيدند زبان عادي و

عاميانه ي مردم را به وضع هنرمندانه اي تقليد كنند .اينان در عين حال

به فكر در هم شكستن قالب هاي موجود شعر نيز افتادند و به اين ترتيب پاي" شعرآزاد " به ميان كشيده شد .

 شعر آزاد :

                 يك " شعر آزاد " عبارت است از عده اي پاره هاي موزون نامساوي.    در اين شعر ، ديگر وحدت اصلي و حساب شده اي براي قالب شعر در ميان نيست ، بلكه وحدت شعر ، از روي وحدت انديشه و تصويري كه در آن هست تعيين مي شود .

            چنان كه از خلال آثار ونوشته هاي سمبوليست ها مشهود است ، شعر آزاد باعث شد كه " كلمه " ارزش واقعي خود را به نسبت آهنگ و صدائي كه دارد در شعر كسب كند .

رمان سمبوليك:

            اولين كار داستاني سمبوليسم در حد يك صناعت ساده ي امپر سيونيستي باقي ماند : از قبيل داستان هاي كوتاه موره آس و پل آدام كه تحت عنوان صرف چاي  در خانه ي ميراندا ( 1886) انتشار يافت .

          بالاخره رمي دوگورمون  ( 1858_1915) با سيكستين (1890)

نزديكترين رمان را به فرمول سمبوليستي به وجود آورد .

درعالم تئاتر:

               تئاتر بيشتر سمبوليست ها را مجذوب خود كرده بود .

آكسل كه در سال 1890 پس از مرگ ويليه دوليل آدام منتشر شد ودر 1894 به صحنه رفت، اثر نمونه ي سمبوليستي به شمار رفت و همچنين

   دختري با دست هاي بريده ( 1893) اثر پي ير كيار، يك نمايش مذ هبي با شخصيت هاي بي نام كه بيرون از زمان ومكان اتفاق مي افتد و نيز افسانه ي آنتونيا اثر ادواردو ژاردن ، نمايشنامه هاي مشهور سمبوليك به شمار مي روند ، اما بهترين نمونه هاي نمايشنا مه ي سمبوليك را در ميان آثار موريس مترينگ بلژيكي مي توا نيم پيدا كنيم. 

خلاصه ي كلام

              با توجه به آنچه گذشت ، مي توان اصولي را كه سمبوليست ها مرا عات مي كنند به شرح زير است :

 1_ حالت اندوه بار وماتمزاي طبيعت و مناظر و حوادثي را كه مايه ي ياس و عذاب ونگراني و ترس انسان است بيان مي كنند .

2_ به اشكال و سمبول ها و آهنگ ها و قوانيني كه نه عقل و منطق بلكه احساسات آنها را پذيرفته است توجه دارند .

3_ هر خوانندهاي اثر ادبي را به نسبت درك و احساس خود مي فهمد.

از اين رو بايد چنان آثاري به وجود آورد كه همه كس آن را به طور عادي و متشابه درك نكند ، بلكه هر خواننده اي بنا به وضع روحي وميزان ادراك خويش معني ديگري از آن در يابد .

4_ تا حد امكان بايد از واقيعت  عيني دوروبه واقيعت ذهني نزديك شد .

5_ انسان دستخوش نيروهاي ناپيدا و مشئومي است كه سرنوشت او و طبيعت را تعيين مي كنند ، از اين رو حالت مرگبار و وحشت آور اين نيروها را در ميان نوعي رؤيا و افسانه بيان مي كنند .

6_ مي كوشند حالت غير عادي روحي و معلومات نا بهنگامي را كه در ضمير انسان پيدا مي شود و حالات مربوط به نيروهاي مغناطيسي وانتقال فكري را در اشعار و آثارشان بيان كنند و بيافرينند .

7_ به مدد احساس و تخيل ، حالات روحي را در ميان آزادي كامل با موسيقي كلمات و با آهنگ و رنگ و هيجان تصوير مي كنند .

سمبوليسم يك ماجراي اروپائي:

سمبوليسم در اروپا وسراسر جهان ادامه يافت . بايد گفت كه اين مكتب از آغاز صورت جهان وطني داشت : موره آس يوناني بود ، استوارت مريل وويله گريفن امريكئي بودند وتئودور دو ويزووا لهستاني بود . اشتفان گئورگه ي آلماني ، آرتور سيمونز (1865 _ 1946 ) و جرج مور ( 1852 _ 1933 ) انگليسي از مهمانان سه شنبه ي مالارمه بودند . آري پرينس هلندي ( 1860 _ 1922 ) دوست هويسمانس بود . اندره آدي مجار بود و در پاريس ساكن شد . مجله هايي هم كه در كشور هاي مختلف چاپ مي شد در سراسر اروپا انتشار يافت .   

منابع و ماخذ

كليات سبك شناسي / رضا   سید  حسيني

سمبوليسم / چارلز چدويك

لغت نامه  معین    

  F:\ سمبوليسم  -[ slf  gdsl ].htm