^{« مديريت رفتار در مدرسه و كلاس»}

                                                                          ^{سيديداله حسيني}

^مقدمه:

^{مدرسه يك موقعيت مناسبي براي رشد قابليت ها و استعدادهاي
دانش آموزان است، كاركنان مدرسه و خصوصا معلمان نقش بسيار مهم و تسهيل كننده در فرآيند رشد را به  عهده دارند . بنا براين مدرسه و كلاس درس مكاني است كه مي تواند زمينه رشد همه جانبه دانش آموزان را فراهم  آورد .}

^{حال اگر قرار است در مدرسه رشد صورت گيرد و آن رشد همه جانبه باشد نياز به ملزومات خاصي از قبيل مسائل فيزيكي ،‌محتوا ، نيروي انساني ، نوع تعامل بين افراد و ... است .}

^{يكي از عوامل مخل كه اين فرايند را دچار مشكل مي كند، مسائل انضباطي و مشكلات رفتاري برخي از دانش آموزان در كلاس و مدرسه است . بررسي ها نشان مي دهد كه اكثر معلمان معتقدند  كه رفتار نامطلوب و نامناسب دانش آموزان در جريان تدريس اختلال ايجاد مي كند .[1]}

^{پس از مشكلات شغلي معلمان ، مسائل انضباطي بيشترين نگراني معلمان است. معلمان علاقه مندند كه دانش آموزان در كلاس ساكت باشند و به كلاس و گفته هاي آنان توجه داشته باشند و لااقل بي انضباطي و مشكلات رفتاري نداشته باشند و بالطبع مديران و معاونان نيز چنين انتظاري از دانش آموزان دارند؛ بنابراين اكثر مشكلات  كلاس درس ناشي از متغير ساكت كردن است ؛[2] و مشكلات ناشي از آن مي تواند فشاري بر معلم باشد . و در يادگيري مداخله كند . البته  واضح است كه مشكلات كلاس تنها مساله ساكت كردن نيست. بلكه در يك كلاس يا مدرسه انواع مشكلات با درجات متفاوتي با توجه به عوامل و دلايل مختلف بروز مي كند كه كار معلم و مدرسه را در رسيدن به اهداف تعليم و تربيت و رشد دانش آموزان دچار مشكل مي كند .اما به هر حال مجموعه اي از فنون و تدابيري كه مدير، عوامل مدرسه و معلمان مي توانند با استفاده از آن ها براي رفع چنين مشكلاتي استفاده نمايند ، مديريت رفتاري ناميده مي شود .}

^{لذا، در اين مقاله به مجموعه رفتارهايي موثر كه عوامل مدرسه و معلمان مي توانند انجام دهند و آن رفتارها بتواند سبب كاهش مشكلات رفتاري و بي انضباطي در مدرسه شود، اشاره مي شود . البته روش هاي ياد شده نسبي است و در صورت اجراي خوب مي تواند كمك شاياني در بهبود وضعيت مدرسه داشته باشد .}

^{علل مشكلات رفتاري و بي انضباطي در مدسه و كلاس}

^{1 _ روان شناسان معتقدند كه مهمترين دليل بد رفتاري بچه ها در مدرسه به منظور جلب توجه است.}

^{«انديشمنداني چون اريك اريكسون[3] وآبراهام مازلو[4] نياز به جلب توجه را ويژگي تمام انسان ها خصوصا كودكان و نوجوانان مي دانند .»[5]}

^{اين ويژگي در اوايل سال هاي زندگي حالت حياتي دارد. دردناك ترين احساس براي يك كودك يا نوجوان اين است كه از طرف والدين ، اطرافيان ومعلم و.... به حساب نيايد.}

^{دريافت توجه حتي به صورت خشم ، اغلب خوشايند تر از به حساب نيامدن و بي توجهي براي نوجوانان است. وقتي كه كودك و نوجوان مي فهمد كه تنها راه به دست آوردن خواسته ها و توجه؛ به خود با بلند فرياد زدن است، مطمئنا از آن دريغ نمي كند و شايد به رفتارهاي مخرب تري نيز متوسل شود .}

^{اين بي توجهي احتمال دارد از طرف والدين ، معلم ، عوامل مدرسه ، اطرافيان به طرق مختلف باشد و شايد در برخي موارد نتيجه برداشت كودكان يا نوجوانان از يك سري مسائل باشد ولي در هر حال بي توجهي سبب بروز رفتار نامناسب از طرف افراد مي گردد. شكست در تحصيل، خود پنداره [6] ضعيف ، اعتماد به نفس آسيب ديده ، مشكلات فردي، شيوع تربيت نادرست والدين ، وجود برخي مشكلات در مدرسه و ... سبب مي شود كه بي توجهي  فرد را حساس و رنجيده خاطر و مترصد عكس العمل منفي نمايد.}

^{2 – پايين بودن انگيزه در دانش آموزان}

^{اگر انگيزه را اراده دروني و يا اشتياق به كار و يا يادگيري بدانيم ،مشخص مي شود كه عوامل بسيار زيادي سبب افزايش يا كاهش انگيزه مي گردد.}

^{بسياري از مشكلات رفتاري و بي انضباطي در كلاس و مدرسه از دانش آموزاني ديده مي شود كه داراي انگيزه كافي براي درس و يادگيري نيستند.}

^{دانش آموزاني كه انگيزه كافي براي يادگيري ندارند در نتيجه ،تلاش جدي از خود در فرآيند يادگيري نشان نمي دهند و اين مساله سبب ايجاد نگرش منفي در معلم نسبت به او مي گردد. نگرش منفي معلمان و ساير عوامل مدرسه و بالطبع اعمال رفتاري از جمله نصيحت، جريمه و توبيخ  در جريان قراردادن اوليا از طرف مدرسه براي آن ها اعمال مي گردد و اين مساله سبب مي شود كه روز به روز اوضاع اين دانش آموزان بدتر وجو مدرسه براي آن ها سرد، بي روح و خسته كننده تر گردد. ودرچنين شرايطي اين گونه دانش آموزان آماده سوءرفتار،ترك تحصيل و ... مي شوند.}

^{ويليام گلاسر"دركتاب مدارس بدون شكست " معتقد است: بچه هايي كه انگيزه دروني قوي براي يادگيري ندارند از آموزش و پرورش غير صميمي بيشتر رنج
مي برند. اين گونه دانش آموزان آمادگي براي ترك تحصيل، سوء رفتار و ساير مشكلات ديگر را دارند.}

^{عوامل كاهش انگيزه دانش آموزان را مي توان به دو دسته تقسيم كرد :}

^{الف) عوامل غير مدرسه اي شامل : مشكلات اقتصادي ، مشكلات شغلي ،
 بي عدالتي، مشكلات اجتماعي، مشكلات خانوادگي، تربيت نادرست والدين، فقر فرهنگي خانواده ها و ...}

^{ب) عوامل مدرسه اي : جو غير صميمي در مدرسه ، پايين بودن انگيزه معلمان ، نگرش منفي معلمان و وجود ادبيات دلسرد كننده}

^{- ساير علل مشكلات رفتاري و بي انضباطي در مدرسه شامل :}

                ^{- قدرت نمايي و اثبات خود به عنوان يك فرد مؤثر}

                ^{- انتقام گيري در برابر برخوردهاي ناصحيح}

                ^{- مقاومت در برابر بي عدالتي}

^{چگونه مي توان مشكلات رفتاري بي انضباطي را در مدرسه و كلاس كاهش داد؟}

^{الف) راه كارهاي مبتني بر سيستم مدرسه}

^{1– داشتن قوانين صريح و روشن:}

^{يكي از عوامل مهم در پيشرفت مدارس و كاهش مشكلات رفتاري دانش آموزان داشتن قوانين صريح، روشن و دقيق است. اكثر دانش آموزان طالب معيارها و موازين رفتاري هستند و از بي قانوني سردرگمند يك اساس نامه رفتاري با توصيف و تشريح خوب و متوليان خيرخواه از عوامل اساسي در ايجاد اعتماد به نفس و موفقيت دانش آموزان است.}

^{2– استفاده بيشتر از مشاركت دانش آموزان:}

^{هر چقدر دانش آموزان در مدرسه به حساب بيايند و هرچقدر بتوانيم آن ها را در مدرسه مشاركت دهيم و از توانمندي هاي آن ها استفاده كنيم ، كمك مي كنيم كه آن ها به ما اعتماد بيشتري پيدا كنند و ما را منصف تر بدانند، اين كار سبب نزديكي بيشتر عوامل مدرسه به دانش آموزان مي گردد و علاوه بر آن توانمندي هاي آن ها را رشد داده و اعتماد به نفس دانش آموزان را تقويت مي كند .شوراهاي دانش آموزي ، مشاوره همپايان، انجمن اسلامي، بسيج دانش آموزي، گروه هاي همدرس، انجمن هاي علمي و ... محمل بسيار مناسبي براي استفاده بيشتر از مشاركت دانش آموزان است.}

^{3– تلاش براي ايجاد جو صميمي بر مبناي روابط انساني در مدرسه:}

^{اگر در جو مدرسه رابطه ی رئيس و مرئوس ، رئيس و دانش آموز، دستورات يك طرفه، امر و نهي، نصيحت، پرگويي، ادبيات دلسرد كننده و منفي رواج داشته باشد جو آن مدرسه غير صميمي است. در چنين محيطي به مرور افراد از هم دور مي شوند؛ حرف همديگر را كمتر مي فهمند؛ عليه هم متحد مي شوند ؛ دلسوزي از كارشان محو مي شوند؛ افراد فقط به دنبال انجام وظيفه هستند و به نتيجه و كيفيت كار توجه چنداني ندارند؛ كاركنان از هم دلخور و ناراحت هستند؛ فرسودگي شغلي در اين محيط بالاست و از همه مهمتر موفقيت در اين سيستم دست نيافتنی است و دانش آموزان كم انگيزه بيشتر از سايرين از اين محيط در رنج هستند.}

^{بنابراين براي حل اين مشكل نياز است :}

^{1-3)سيستم مديريتي مدرسه مدل رهبري آموزشي باشد}

 ^{هر قدر از رئيس بودن به سمت رهبر بودن حركت كنيم، صميميت در مدرسه بيشتر خواهد شد .}

^{چند تفاوت عمده رهبر و رئيس}

^{2-3) برقراري جلسات پرسش و پاسخ و استفاده بيشتر از سالن كنفرانس}

^{وقتي كه دانش آموز در چنين جلساتي سوال خود را بپرسد و كسي او را به خاطر پرسيدن چنين سوالي تهديد و توبيخ نكند، خود نوعي تخليه رواني است. بنابراين جلسات متعدد با موضوعات مختلف با توجه به نياز دانش آموزان مثلاً : مسائل درسي ، اداره مدرسه، مشكلات شخصي، مسائل تربيتي، مسائل اجتماعي، سياسي – اقتصادي و ... موضوعات مناسبي براي برقراري چنين جلساتي هستند. در اين جلسات علاوه بر تخليه رواني دريافت پاسخ هاي متنوع سبب رشد و افزايش يادگيري هاي وي مي گردد و اين مساله كمك مي كند تا جو مدرسه صميمي تر گردد و در صورت برگزاري چنين جلساتي ديگر دانش آموزان چندان احساس دوري از سيستم مدرسه نمي كنند و اين مساله سبب كاهش مشكلات رفتاري و افزايش انگيزه آن ها خواهد شد.}

^{3-3) برگزاري مسابقات و برنامه هاي جذاب علمي، ورزشي و فرهنگي}

^{لازم است كه اگر چنين مسابقاتي در مدارس است به نوعي همه دانش آموزان در اين برنامه ها دخالت داده شوند نه فقط فوق برنامه براي دانش آموزان زرنگ و مؤدب باشد.}

^{چون فوق برنامه ها از رسمي بودن صرف به دور است بهتر مي توان به دانش آموزان كم انگيزه نزديك شد و اين برنامه به نوعي سبب كاهش رفتارهاي نامطلوب و صميمت در جو مدرسه مي گردد.}

^{4 – برقراري ارتباط خوب با والدين دانش آموزان}

^{احترام و توجه به والدين دانش آموز؛ حتي اگر فرزند وي ما را به شدت ناراحت كرده مي تواند بخشي از مشكلات را كم نمايد. اگر پدر يا مادر دانش آموزي به مدرسه دعوت شود، در مدرسه به او احترام قائل شوند؛ از او به خاطر آمدن به مدرسه تشكر شود؛ ارتباط مناسب با او برقرار شود و ... سبب ايجاد احساس رضايت در اوشده و اين احساس رضايت نگرش مثبتي را در وي ايجاد خواهد نمود كه او اين نگرش مثبت را با احساس خوب به خانه منتقل مي نمايد و همين امر سبب مي شود كه فرزند آن ها به دليل احترام ما به ولي او تلاش خواهد كرد كه به نوعي خود را اصلاح و يا جبران كند و اين كمك بسيار خوبي براي ما خواهد بود. ولي عكس اين مساله اگر اتفاق بيفتد ولي دانش آموز هم از ما و هم از فرزندش به شدت ناراحت خواهد شد و اين ناراحتي سبب برخورد تند وي با فرزندش مي گردد و اين مساله مشكل را پيچيده تر مي نمايد . زيرا دانش آموزاني كه در مدرسه مشكل دارند به احتمال زياد در منزل نيز مشكلات متعددي دارند و والدين آن ها به دلايل مختلف توانايي بهبود وضعيت و برخورد اصلاحي با آن ها را ندارند؛ پس احترام به والدين دانش آموزان به طور غير مستقيم نقش اصلاحي در سيستم كار مدرسه خواهد داشت.}

^{ب) راهكارهاي مبتني بر مديريت رفتار در كلاس}

^{در مقام يك معلم مطمئن شويد كه از تمام روش ها كاملاً اطلاع داريد و در اين زمينه از مديرو همكارانتان كمك بخواهيد.}

 ^{معلمان كارآمد از طريق مديريت رفتار بر دانش آموزان هدف هاي زير را دنبال
مي كنند:}

^{-         ايجاد فضايي كه يادگيري در آن امكان پذير و شكوفا شود.}

^{-         ايجاد جوي در كلاس كه دانش آموزان در آن احساس موفقيت و پيشرفت كنند.}

^{-         آموزش رفتارهاي مناسب و پذيرفته شده گوناگون به دانش آموزان}

^{معلمان كارآمد براي حصول به اهداف فوق با نگرش بسيار مثبت به مديريت رفتار نگاه مي كنند، منظور از نگرش مثبت در مديريت رفتار اين است كه هميشه به ياد داشته باشيم كه ماتلاش مي كنيم با دانش آموزان روابط متقابل خوبي ايجاد كنيم تا از اين راه بتوانيم بدون آن كه به شأن و عزت نفس آن ها لطمه وارد شود، رفتار قابل قبول اجتماعي و آموزشي را به آن ها ياد دهيم.}

^{اساس و بنياد مديريت رفتار مؤثر، داشتن روابط مثبت با دانش آموز است.}

^{ارتباط مثبت ،پيوند محكمي بين شما و دانش آموزان تان برقرار مي كند. بدون اين پيوند شما براي تحت تاثير قرار دادن و هدايت كردن آن ها ضعيف خواهيد بود.}

^{-چگونه روابط خود را با دانش آموزان تقويت كنيد؟}

     ^{1- وقتي دانش آموزان وارد كلاس مي شوند با آن ها احوال پرسي كنيد.}

     ^{2- براي تك تك آن ها اهميت قائل باشيد.}

     ^{3- به نظرات آن ها با دقت گوش دهيد.}

     ^{4- به آن ها مسئوليت بدهيد.}

     ^{5- حتي موقعي كه داريد رفتار نامناسب آن ها را تصحيح مي كنيد به شأن و شخصيت آن ها احترام بگذاريد.}

^{«موفقيت شما در شغل معلمي آن قدر كه به روابط مثبت، مهربانانه و اعتماد آميز با دانش آموزان وابسته است به هيچ مهارت، ابزار يا دستورالعملي بستگي ندارد.» [7]}

^{-به جاي كنترل كردن تأثير بگذاريد:}

^{فراموش نكنيد شما نمي توانيد، مستقيماً رفتار شاگردان را كنترل كنيد . شما مي توانيد تنها بعضي و نه همه ی پيش زمينه هاي رفتار را تحت كنترل داشته باشيد.مثلاً مكان و عرضه كارهاي دانش آموز ، نحوه سلام  و احوال پرسي كردن  با آن ها،  نحوه شروع صبحت با آن ها، ترتيب نشستن شاگردان ، آداب ورود به كلاس و غيره .شما روي ساير مقدمات رفتاري مثل ، وضعيت خانواده ، تربيت ضعيف والدين، مشكلات اقتصادي ، دوستان نامناسب و غيره كنترل چنداني نداريد. اما مي توانيد نحوه واكنش نشان دادن به رفتار آن ها را صد درصد در كنترل خود داشته باشيد.}

^{-تنبيه و تشويق :}

^{استفاده درست از تنبيه  و تشويق يكي از ابزارهاي مهم در مديريت رفتار است كه چگونگي استفاده مناسب آن ها به مهارت معلم بستگي دارد. مهمترين نكته كه بايد در اين جا يادآور شد اين است كه تنبيه موجب تغيير رفتار نمي شود.}

^{تنبيه موثر فقط مدت زمان محدودي وقوع رفتار نامناسب را به تعويق مي اندازد تا در اين فاصله بتوانيد از طريق پاداش رفتار مناسب و جديدي كه به دانش آموز ياد مي دهيد انتخاب اين رفتار را تقويت كنيد.}

^{شدت تنبيه نيست كه انتخاب رفتار نامناسب را محدود مي كند؛ بلكه قاطعيت است؛ يعني دانش آموز مطمئن باشد كه شما قطعاً او را تنبيه مي كنيد.در تنبيه طوري عمل كنيد كه دانش آموز متوجه شود اين كار در واقع انتخابي است كه خود او كرده ؛مثلاً « رضا اگر نگذاري علي به درس گوش بده، خودت خواستي كه يه اخطار بگيري»}

^{بزرگ ترين تنبيه حذف پاداش است.}

^{-پاداش :}

^{مهمترين نكته اين كه پاداش سبب تغيير رفتار مي شود.}

^{مؤثرترين شكل پاداش استفاده از بازخوردهاي عاطفي مثبت است مثل لبخند زدن، تشكر كردن، آفرين گفتن، آرزوي موفقيت كردن}

^{پاداش هاي مادي و ژتوني و ... بعد از مدتي اگر با برخوردهاي عاطفي مثبت همراه نباشد اثر خود را از دست مي دهد.}

^{-         اگر پس از دادن پاداش به دانش آموز از او رفتار نادرست سر زد بايد تنبيه مناسب آن رفتار استفاده شود.}

^{-      پاداش بايد عادلانه باشد. نبايد از جايزه به عنوان پاداش براي آرام كردن
دانش آموزان پردردسر استفاده كرد.}

^{-         دانش آموزان در هر سني از گرفتن جايزه خوشحال مي شوند به شرط آن كه مناسب سن آن ها باشد.}

^{برنامه انضباطي چند مرحله}

^{1-وقتي دانش آموزان كارخوب مي كنند ، آن ها  را تشويق كنيد.}

^{2 – از نزديك شدن به دانش آموزان استفاده كنيد. ( وقتي بخواهيد رفتار دانش آموزي را اصلاح كنيد براي صحبت ابتدا به او نزديك شويد و هرگز از راه دور اين كار را نكنيد.)}

^{3- پس از نزديكي به دانش آموز براي تصحيح رفتار از او سوال كنيد « مشكلي نداري، كمك نمي خواهي».}

^{4- توصيه هاي خود را به صورت خصوصي بگوييد.}

^{5- گفته دانش آموز را بشنويد بعد او را در مسير مورد نظر هدايت كنيد.}

^{6-  قوانين و تكاليف دانش آموزان دركلاس را به دانش آموزان يادآوري كنيد.}

^{7- طبق توافق نسبت به رفتار ناشايست دانش آموز واكنش نشان دهيد.}

^{8- اگر خواستيد از شيوه اخراج از كلاس استفاده كنيد به نكات ذيل توجه داشته باشيد.}

 ^{- درهنگام اخراج خونسرد و قاطع باشيد .}

^{– بعد از اخراج با او صحبت كرده و زمينه را براي انتخاب رفتارهاي بهتر فراهم كنيد.}

^{-         در انجام اخراج بسيار با دقت و احتياط عمل كنيد.}

^{-      در اين زمينه لازم است شما معلمان و مسئولين مدرسه قبل از اين كه دانش آموزي را اخراج كنيد به پرسش هاي زير پاسخ دهيد و به توافق برسيد.}

^{1 -چه نوع رفتارهايي اخراج دانش آموز از كلاس را ضروري مي كند؟ آن ها را ليست كنيد.}

^{2- به هنگام اخراج از چه نوع جمله ها و عبارت هايي بايد استفاده شود؟}

^{3-  چطور بايد دانش آموز را از كلاس بيرون كنيد؟}

^{4- اگر دانش آموزي از كلاس بيرون نرفت چه بايدبكنيد و از چه كسي
مي توانيد كمك بگيريد؟}

^{5- دانش آموز پس از اخراج به كجا برود و در آنجا او چه بايدبكند؟}

^{6- نقش كسي كه او را پس از اخراج تحويل مي گيرد چيست ؟}

^{7- اگر مجبور باشيد دانش آموز را مرتب از كلاس بيرون كنيد چه بايدكرد؟}

^{پس از حل فصل موضوع و آمدن مجدد او به كلاس نشان دهيد كه از او دلخوري نداريد و ارتباط عادي خود را با او از سر بگيريد.}

^{بنابراين براي كاهش مشكلات رفتاري در دانش آموزان تنها دانش ومهارت هاي علمي معلمان ومديران كفايت نمي كند ولازم است علاوه بر مهارت هاي ياد شده متوليان تعليم وتربيت مجهز به يك سري از مهارت هاي اجتماعي باشند تا بتوانند با برقراري روابط عاطفي بهتر وفراهم آوردن محيط مناسب براي يادگيري ،گام هاي اساسي دركاهش مشكلات رفتاري دانش آموزان و ارتقای كيفيت آموزش برداشته شود . ايجاد رابطه مثبت ، درك همدلانه ، برقراري ارتباط مطلوب ، توجه به نيازهاي دانش آموزان  و... كمك خوبي براي ايجاد يك محيط مطلوب براي يادگيري ورشد خواهد بود .}

^{منابع ومأخذ:}

^{1-   ديويد فونتانا، كنترل كلاس ، ترجمه حمزه ساده ، انتشارات رشد ، 1384}

^{2- دان ، ريك مير ، جان كارلسون ، مشاوره و راهنمايي در مدرسه  ( مداخلات خلاق در مدرسه محوري) جمالي، اختر و همكاران انتشارات وراي دانش ،1383}

^{3-پيتر هوك ، اندي واس ، مديريت رفتار با دانش آموز، ترجمه اسماعيل حسيني ، انتشارات راشين ، 1384}

^{4-ويليام گلاسر، مدارس بدون شكست ،ترجمه ساده حمزه ، انتشارات رشد ،1380}

^{5-نوري، ربابه راهبردهاي مشاوره در مدرسه ، دانشگاه امام حسين ، 1383}

^{6-ابلنسكي ، نيك ، مهندسي مجدد ومديريت دگرگون سازي سازمان ها ، ترجمه شريفي ، منصور ، نشر هواي تازه ، 1384}

چگونه مي توان جمله سازي و انشاء دانش آموزان را تقويت كرد؟

1- جمله سازي شفاهي : با تمرينامت شفاهي آمادگي ذهني و رواني را در آنان به وجود آوريم.

شيوه هاي جمله سازي شفاهي عبارت است از :

الف) تمرين پرسش و پاسخ : اين تمرين بر اساس مطالب درسي فارسي و يا كمك تصاوير انجام شود.

ب) دوباره سازي : در اين شيوه از دانش آموزان مي خواهيم جمله اي را كه خوانده اند يا ما براي آنان خوانده ايم دوباره سازي كرده به زبان خود بازگو نمايند.

ج) جمله سازي : با كلمات داده شده در اين شيوه از دانش آموزان مي خواهيم با كلمات داده شده جمله هايي شفاهي بسازند.

2- تشخيص صحت جمله : در اين تمرين با ارائه چند جمله صحيح و غلط از دانش آموزان مي خواهيم صحت آن ها را تشخيص دهند. مثال : « حسن به مدرسه رفت.      خرس پرواز.      علي به خانه آمديم.     نانوايي باز است. »

3- تغيير كلمات جمله : با اين تمرين جمله هاي مكتوب آماده اي را به دانش آموزان ارائه مي دهيم كه زير بعضي از كلمات آن ها خط كشيده شده است. مثال :

« امروز هوا خيلي سرد بود.                 امروز هوا خيلي گرم است. » تضاد

« امروز به مشهد مي روم.                    فردا به مشهد خواهم رفت .» آينده

« من سيب دوست دارم.                       من سيب دوست ندارم . » منفي

شهر خود را دوست دارم.                     شهر خود را دوست داري؟ » پرسشي

4- جور كردن گروه كلمات : به وسيله اين تمرين دو فهرست از گروه كلمات به دانش آموزان ارائه مي كنيم و از آنان مي خواهيم بين گروههاي واژگان ارتباطي معني دار برقرار نمايند.

الف) من و دوستم                                - قشنگ است.

ب) مداد من                                        - سرخ است.

ج) شهر شيراز                                      - به مسافرت مي رويم.

5- پر كردن جاي خالي جمله در تمرين مذكور : جمله هايي را كه جاي يك يا چند كلمه ي آن ها خالي است به دانش آموزان ارائه مي كنيم و از آنان مي خواهيم كلمات مناسب را در جاي خالي قرار دهند.

« حسن سه سيب ...............................ميز مي گذارد. ( از – زيرا – روي – در )

سارا .....................       خانه .............................. بازار آمد . ( بي – از – تا – چون – به )

6- منظم سازي جملات در هم ريخته : در اين تمرين كلمه هاي جمله  را  بدون  نظم  خاصي    در هم  مي ريزيم  و  از دانش آموزان مي خواهيم جمله هاي صحيح و منظم بسازيد. مثال :

سينما  ، به ، ديروز  ، دوستم  ، رفتم ، با  ، من

7- گسترش جمله ها ( تكميل جمله ) :

تو به تهران مي روي و من در كلاس سوم .......................................................................................... .

8- كوتاه سازي :

حسن و بردارش به خانه ما آمدند. و آنان به خانه ما آمدند.

10- تمرينات افزايش :

من سيب مي خورم . (قرمز)  - من سيب قرمز مي خورم.

11- تركيب جمله هاي ساده :

آن مرد برادر حسن است. آن مرد كشاورز است.   آن مرد كشاورز است.

12- جمله سازي با كلمات داده شده :

13- جمله سازي در قالب پاسخ بر پرسش هاي كتبي

14- نگارش ساده و خلاق – انشاء نويسي – خاطره نويسي – نامه نگاري – گزارش نويسي – دنباله نويسي

تهيه و تنظيم :

صابر مهرپرور

سرگروه درسي پايه سوم شهرستان پارس آباد